Kwart Nederlanders bezuinigt op gas en stroom door oorlog, meerderheid wil hulp van overheid
In dit artikel:
Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwde gisteren voor een scherpe energiecrisis door de oorlog in het Midden-Oosten en riep op tot gedragsverandering om olie- en gasverbruik snel te verminderen. Het IEA, dat energievraagstukken coördineert en waarvan Nederland een van de 32 lidstaten is, deed een reeks concrete aanbevelingen: snelheidslimieten op snelwegen met minimaal 10 km/u verlagen; autodelen en gebruik van openbaar vervoer stimuleren; thuiswerken bevorderen; koken overschakelen naar elektrische kookplaten; en zelfs tijdelijke nummerplaatrotaties invoeren zodat niet alle auto’s tegelijk de weg op gaan. Het rapport benadrukt dat overheidssteun vooral gericht moet zijn op huishoudens en bedrijven die het het hardst nodig hebben, omdat financiële middelen beperkt zijn.
Internationale reacties lopen uiteen. Italië verlaagde accijnzen op brandstof in een steunpakket voor gezinnen en bedrijven. Griekenland kondigde maatregelen aan tegen oliemaatschappijen die zouden profiteren van prijsstijgingen. Spanje presenteerde een steunpakket van circa 5 miljard euro, met belastingverlaging op elektriciteit, financiële hulp voor kwetsbare huishoudens en een tijdelijke huurbevriezing die nog parlementaire goedkeuring nodig heeft.
Het Nederlandse kabinet reageerde terughoudend. Premier Rob Jetten stelde dat Nederland relatief beter voorbereid is dankzij eerdere besparingen, maar erkende dat de situatie niet snel oplost nu ook raffinaderijen en scheepvaartroutes onder druk staan. Forse maatregelen zijn een optie, aldus Jetten, maar moeten doelgericht zijn op degenen die het meest kwetsbaar zijn; anders is het volgens hem een slecht besteed belastinggeld. Ministers Stientje van Veldhoven en Thierry Aartsen gaven eveneens hun oordeel, waarbij het kabinet eerst wil nagaan of prijsstijgingen van tijdelijke aard zijn.
Publieke opinie volgens RTL Nieuwspanel (onderzoek 17–18 maart 2026, ruim 20.000 respondenten, representatief gewogen): 55% vindt dat de Nederlandse overheid nu maatregelen moet nemen; 39% wil wachten totdat hoge prijzen langer aanhouden. Tegelijk geeft 53% aan zelf geen steun nodig te hebben, 38% wil pas hulp als de situatie aanhoudt, en slechts 4% heeft direct hulp nodig. Sinds september is bovendien het draagvlak voor het hervatten van gaswinning in Groningen gestegen van 34% naar 43%; 82% wil het veld openhouden als strategische reserve, en onder financieel kwetsbaren is 57% voor heropening. Politieke voorstellen (zoals van JA21) om Groningen als strategische reserve wettelijk vast te leggen hebben nog geen Kamermeerderheid.
Daarnaast liet bijna 6 op de 10 automobilisten (58%) weten al te proberen te besparen op benzine, vooral door goedkopere tankstations te zoeken, minder te reizen of over te stappen op andere vervoersmiddelen. Jetten rekent ook op eigen initiatief van Nederlanders om met de hoge brandstofprijzen om te gaan.