Kwart langdurig zieken krijgt onterecht uitkering, leert steekproef: "Ziekenfondsen moeten dit uitleggen"
In dit artikel:
Uit twee afzonderlijke steekproeven van het Riziv blijkt dat in 2025 ruim één op de vier langdurig zieken in België hun uitkering ten onrechte of te lang ontvingen. De resultaten — waarover De Standaard berichtte en die ook door onze redactie zijn ingezien — zetten de ziekenfondsen opnieuw onder druk en leidden ertoe dat hun voorzitters vandaag in de Kamer verhoord worden. Vooral N-VA en MR hebben scherpe kritiek geuit op de controlemethoden van de ziekenfondsen.
Het Riziv analyseerde in 2025 twee groepen van elk 1.000 dossiers: jongeren onder 28 jaar en mensen onder 40 met een psychische aandoening. Bij de eerste groep werd in 23,9 procent van de dossiers de uitkering stopgezet en in nog eens 3,2 procent ingekort. Bij de tweede groep waren die cijfers respectievelijk 25,2 procent en 3,8 procent. In ongeveer een derde van de gevallen moest een andere arts — vaak door het Riziv zelf ingeschakeld — tussenkomen omdat de beoordeling van de ziekenfondsen onvoldoende bleek.
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) noemt de cijfers onaanvaardbaar en eist snel verbeterde evaluatiepraktijken van de ziekenfondsen. Hij waarschuwt dat vanaf 2027 een deel van hun werkingsmiddelen gekoppeld wordt aan resultaten rond terugkeer naar werk: wie niet presteert, zal dat voelen. Zijn woorden: "Ze moeten een stevig tandje bijsteken" en "de vrijblijvendheid is voorbij."
Het totaal aantal langdurig zieken in België steeg eind 2025 naar 576.643, een record, maar die stijging valt grotendeels samen met de opgetrokken pensioenleeftijd van 65 naar 66 jaar, waardoor veel 65‑jarigen langer in het ziektecircuit bleven. Excluding 65-plussers nam het aantal slechts met 1,6 procent toe; onder-65 was de groei de kleinste sinds 2008. Vandenbroucke ziet hierin een eerste stabilisatie en wijst op positieve signalen van het Terug‑Naar‑Werkbeleid.
Xavier Brenez, CEO van de Onafhankelijke Ziekenfondsen, bestrijdt dat de steekproeven een bewijs zijn van nalatigheid. Hij wijst op natuurlijke variatie tussen medische beoordelingen en op interpretatieruimte binnen de wetgeving. Volgens Brenez wijzen ook rechtspraakcijfers erop dat in 30 procent van de beroepszaken de rechtbank de klaagsters gelijk geeft, wat duidt op te strenge dossiersluitingen. Hij noemt het publieke debat “vervuild” door verzuiling en politiek misbruik, en pleit voor scherpere richtlijnen en wetgevende verduidelijking.
Kortom: de steekproeven leggen grote tekortkomingen of minstens grote variaties in de medische evaluatie van langdurige ziekte bloot, zetten de ziekenfondsen in het defensief en leiden tot politieke druk en aangekondigde financiële prikkels om re-integratie te verbeteren.