Kunnen we zonder Microsoft? In Duitsland proberen ze het
In dit artikel:
Steeds meer overheden en bedrijven in Nederland bekijken serieus hoe ze minder afhankelijk kunnen worden van Amerikaanse technologie, met name Microsoft. De gemeente Amsterdam kondigde deze week aan dat zij in 2035 onafhankelijk wil zijn van niet-Europese techbedrijven en begint met het zoeken naar alternatieve, Europese werkpleksoftware en het opzetten van een eigen, in Nederland beheerde cloud voor kritische data. Ook een Duitse deelstaat, Sleeswijk-Holstein, is al begonnen met het vervangen van Amerikaanse programma’s voor zo’n 30.000 ambtenaren, rechters en politiefunctionarissen — een operatie die moeizaam verloopt en praktische obstakels blootlegt.
Aanleiding is de groeiende zorg dat Amerikaanse bedrijven onder druk van hun overheid gegevens moeten afstaan. De recente overname van Solvinity, dat onder meer aan DigiD levert, maakte die kwetsbaarheid zichtbaar. Experts wijzen erop dat Amerikaanse wetgeving en uitvoerende beslissingen (zoals sancties) bedrijven kunnen dwingen toegang te geven tot gegevens, ook van Europese gebruikers. Als voorbeeld wordt genoemd dat Microsoft vorig jaar e-mailaccounts van betrokkenen bij het Internationaal Strafhof moest uitschakelen nadat de VS sancties oplegde — iets dat de discussie over digitale soevereiniteit verder aanwakkerde.
Rekenkamer-onderzoeker Ewout Irrgang waarschuwt dat volledige ontkoppeling van Amerikaanse software niet van de ene op de andere dag kan, maar noodzakelijk is om risico’s voor zowel gegevensbeveiliging als dienstverlening te verminderen. Technologisch deskundige Bert Hubert benadrukt het dilemma: plannen over onafhankelijkheid worden vaak gemaakt op servers die onder Amerikaanse jurisdictie staan, waardoor ze kwetsbaar blijven voor politieke beslissingen in de VS.
Microsoft reageert door te benadrukken dat data binnen haar dienstverlening in Europa worden verwerkt en dat er juridische, gerichte maatregelen gelden bij sancties; het bedrijf noemt ook continuïteitsopties als leveringen uit de VS beperkt zouden worden. Experts vinden die garanties onvoldoende en pleiten voor een geleidelijke aanpak: eerst inventariseren welke diensten het grootste risico lopen, vervolgens gefaseerd overstappen naar Europese alternatieven en, idealiter, een nationale soevereine cloud die door de Rijksoverheid wordt beheerd — vergelijkbaar met initiatieven in andere Europese landen.