Kunnen kleine gemeenten nog overleven? In Doesburg hét verkiezingsthema
In dit artikel:
Gemeentefusies zijn een belangrijk thema bij de komende raadverkiezingen, na decennialange krimp van het aantal gemeenten (van 1.019 in 1950 naar 342 nu). Hoogleraar Maarten Allers (Economie van Decentrale Overheden) wijst erop dat kleinere gemeenten vaak sterke lokale binding houden — inwoners spreken makkelijker wethouders of raadsleden aan — en dat fusies op lange termijn het vertrouwen in de politiek en de opkomst bij verkiezingen kunnen aantasten.
Praktische voorbeelden laten zien waarom fusies blijven opduiken: Hilversum en Wijdemeren fuseren volgend jaar, Best en Oirschot plannen samenvoeging voor 2028, en in Gelderland overweegt Doesburg samen te gaan met Zevenaar, Duiven en Westervoort. Voor Doesburg zou die nieuwe gemeente, voorlopig genoemd Liemers, ongeveer 95.000 inwoners tellen; nu heeft Doesburg rond de 11.000 inwoners. Een intentieverklaring is al ondertekend.
Voorstanders, zoals Peter Bollen (lijsttrekker GroenLinks-PvdA), benadrukken dat kleine gemeenten moeite hebben om voorzieningen en taken betaalbaar en veilig te houden: de sporthal heeft vernieuwingsbehoefte, bijna 20% van de ambtelijke vacatures blijft onvervuld en IT-beveiliging wordt met slechts één fte onhoudbaar terwijl het Rijk steeds zwaardere vereisten stelt. Bollen ziet de fusie als onvermijdelijk en wil via een stadsraad lokale betrokkenheid zoveel mogelijk bewaren.
Tegenstanders — vooral Stadspartij Doesburg en de SP, samen goed voor zeven van de vijftien raadszetels — vrezen verlies van zeggenschap en nabijheid. Zij vrezen dat Doesburg een marginale positie krijgt in het grotere bestuur, dat prioriteiten naar gemeenten met stations zullen gaan en dat het lokale karakter verdwijnt. Appie van der Beek (Stadspartij) gelooft nog dat de plannen tegen te houden zijn.
Allers ziet twee redenen voor samenvoegingen: meer taken voor gemeenten en complexere problemen die schaal vereisen. Tegelijk vindt hij dat de landelijke politiek meer aandacht moet geven aan schaalproblemen en moet bespreken welke taken gemeenten wél of niet moeten krijgen, in plaats van op bestuurlijke schaal te sturen zonder breed debat. De uitkomst in Doesburg is nog open; politieke tegenstand probeert het proces nog te stoppen.