Kun je ook een zinvol leven leiden in je eentje?
In dit artikel:
Een man begin veertig, vrijgezel en grotendeels op zichzelf levend, vraagt of echte zingeving ook mogelijk is zonder diepe banden met anderen. De zinzoeker antwoordt dat dit dilemma raakt aan een wijdverbreid misverstand: we koesteren autonomie als hoogste goed, maar mensen zijn geen gesloten, zelfvoorzienende eenheden. Onze identiteit en ervaring worden gevormd door een netwerk van relaties, afhankelijkheden en kwetsbaarheden.
De filosoof Judith Butler wordt erbij gehaald om het punt te verduidelijken: autonomie verklaart niet wat het betekent mens te zijn, omdat we juist door ontmoetingen en ontregeling door anderen openbaarheid en verandering ervaren. Als anderen ons niet raken of uit balans brengen, ontbreekt een fundamenteel aspect van het leven. Dat gevoel van gemis kan de schrijver van de vraag ook ervaren.
Toch betekent dit niet automatisch dat het leven van de lezer weinig betekenis heeft. Veel van zijn activiteiten — werken, sporten, lezen, reizen — leveren voldoening en omvatten vaak wel contactmomenten, ook al zijn die soms vluchtig. De zinzoeker wijst erop dat lezers bijvoorbeeld essentieel zijn voor schrijvers; zelfs zonder persoonlijke vriendschappen kan iemands handelen betekenisvol zijn omdat het deel uitmaakt van grotere wederzijdse afhankelijkheden (bijvoorbeeld het lezen van kranten of boeken ondersteunt het werk van anderen).
Een persoonlijk voorbeeld illustreert waarom zelfs schijnbaar individuele bezigheden betekenis uit relatie halen: windsurfen met vrienden op het Veluwemeer gaf samenhang; na verhuizing naar Amsterdam verloor de auteur de zin om alleen naar Zandvoort te gaan. De korte wederzijdse bevestiging — een opgeheven duim, een enthousiast geroep — bleek cruciaal om de activiteit zinvol te houden. Zulke kleine gebaren van erkenning en wederkerigheid vormen vaak de voedingsbodem van zingeving.
Concreet betekent dit volgens de zinzoeker dat zingeving minder een solistische piekervaring is en meer iets dat zich ontvouwt in dagelijkse uitwisselingen: een praatje met de buurvrouw, bijdragen aan een vereniging, een mentorrol op het werk, of de terugkoppeling van collega’s. Zingeving ontstaat in het ontvangen van erkenning, in het delen van vreugde of verdriet, in vruchtbaar overleg en terechte kritiek.
Advies aan de lezer: onderzoek het eigen sociale web—mogelijk zijn er al genoeg ‘draden’ en doet hij zichzelf tekort door zichzelf te vergelijken met anderen die meer sociale verbinding lijken te hebben. Als er te weinig verbinding is, kan het zinvol zijn bewust extra draden te weven, zonder daarbij de eigen autonomie prijs te geven. De metafoor sluit af met een waarschuwing: verlies de contactpunten in het web en alles kan losraken; onderhoud en erkenning van wederzijdse banden houden je stevig(er) verbonden en maken ervaring betekenisvoller.
Kleine aanvulling: psychologisch onderzoek bevestigt dat sociale verbondenheid sterk samenhangt met welzijn, maar dat verbinding in veel vormen kan bestaan — niet alleen in een vaste partnerrelatie maar ook in losse, wederkerige interacties.