Kun je lelies telen zonder gif? Boeren uit heel Nederland komen langs voor demonstratie in Geeuwenbrug
In dit artikel:
In Geeuwenbrug stonden deze week zo’n honderdvijftig telers en loonwerkers op een velddemonstratie om machines te bekijken waarmee lelies mechanisch — dus zonder of met veel minder bestrijdingsmiddelen — kunnen worden geteeld. De belangstelling onder collega’s uit onder meer Overijssel, Brabant, Limburg en Noord‑Holland was groot: veel telers worstelen met de vraag hoe ze hun afhankelijkheid van chemie kunnen verminderen.
Lelieteelt vergt traditioneel een groot gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, middelen die onder andere worden gelinkt aan gezondheidsrisico’s en aan sterfte onder bestuivers (denk aan stoffen als deltamethrin en acetamiprid). Tegelijk worden regels strenger en groeit de maatschappelijke druk om minder te spuiten, wat veel telers dwingt naar alternatieven te zoeken.
Op het perceel stonden klassieke en vooruitstrevende technieken opgesteld: zware egel‑ en harkmachines voor mechanische onkruidbestrijding, spotsprayers die zeer lokaal herbicide toedienen, en autonome apparaten zoals plukrobots en laserrobots. Voorbeelden: de Oddbod‑robot die met grijparmen onkruid pakt (een fabrikant noemt twee plukkingen per seconde en een richtprijs van circa €110.000, met een terugverdientijd volgens hem van zo’n drie jaar) en een laserrobot van Trabotyx die met zes lasers en AI‑herkenning onderscheid kan maken tussen gewas en onkruid en de bestraling aanpast.
De demonstratie had ook praktische beperkingen: zware regenval veranderde het veld in een modderpoel, waardoor veel machines niet konden worden ingezet. Dat illustreert één van de belangrijke beperkingen: veel technieken werken niet als het te nat is of als onkruid en gewas te hoog staan. Bovendien zitten veel oplossingen nog in de opstartfase; veel leveranciers zijn start‑ups, en telers verwachten dat sommige systemen nog jaren doorontwikkeld moeten worden.
Voorlopig zien deelnemers deze nieuwe middelen vooral als aanvulling op, en niet als volledige vervanging van, conventionele bestrijdingsmiddelen. Er zijn wel al aantoonbare voordelen: een teler uit Overijssel gebruikt spotsprayers en scantechniek om gerichter te spuiten en rapporteert aanzienlijke besparingen — bijvoorbeeld terug naar 2% gebruik van bescherming in zijn uienveld en 20–25% minder middelen dankzij gerichte toepassing. Conclusie: chemievrije lelieteelt ligt nog niet binnen handbereik, maar mechanische en AI‑gestuurde technieken bieden haalbare stappen om middelengebruik fors te verminderen.