Kritische Raad van State: werken moest lonen, maar dat zien we niet

In dit artikel:

De Raad van State concludeert dat de lastenverzwaringen van het kabinet-Jetten vrijwel volledig bij werkenden terechtkomen. Van de zes miljard euro aan extra lasten in 2027 komt 5,8 miljard voor rekening van mensen met inkomen uit arbeid, onder meer via een hogere inkomstenbelasting. Bedrijven en vermogenden gaan er juist licht op vooruit, terwijl het kabinet zegt dat werken moet lonen.

Volgens de Raad van State is die verdeling onwenselijk, zeker nu door vergrijzing steeds minder werkenden de verzorgingsstaat moeten financieren en de economische groei tegenvalt. Het kabinet benoemt problemen als geopolitieke spanningen, stikstof, klimaat, woningbouw en onderwijs wel goed, maar de begroting biedt volgens de adviseurs onvoldoende concrete oplossingen. Veel maatregelen worden uitgesteld of geschrapt, waardoor de rekening verder bij jongeren en toekomstige generaties belandt.

De overheidsschuld per inwoner zou daardoor stijgen van ongeveer 29.000 euro in 2025 naar ruim 40.000 euro in 2035. De Raad van State pleit voor schuldbeheersing, investeringen in productiviteit en een snellere energie- en klimaattransitie. Vicepresident Sybrand Buma vindt dat het kabinet bovendien duidelijker moet kiezen voor sectoren en investeringen die toekomstige economische groei opleveren. Het aantal laagbetaalde banen groeide de afgelopen jaren naar schatting drie keer sneller dan het aantal overige banen.

Ook de begrotingssystematiek krijgt kritiek. Hoewel de overheidsfinanciën boekhoudkundig op orde lijken, schuift het kabinet uitgaven door zonder steeds uit te leggen waarom. Omdat het om een minderheidskabinet gaat, verwacht de Raad van State bovendien dat veel plannen zonder steun van de oppositie niet worden uitgevoerd. Het adviesorgaan biedt voor het eerst actief aan om opnieuw advies uit te brengen als coalitie en oppositie tot een aangepaste begroting komen.