Kritisch rapport: EU-defensie kost miljarden, maar levert weinig op
In dit artikel:
Het recent verschenen kritische rapport van MCC Brussels stelt dat de Europese Unie haar ambitie om zich voor te bereiden op oorlog onvoldoende kan waarmaken. Brussel kondigde al een herbewapeningspakket van circa 800 miljard euro en een Routekaart voor defensieparaatheid richting 2030 aan, plus de ambitie om defensie-uitgaven gemiddeld naar 1,5% van het bbp per lidstaat te tillen. Volgens het rapport zitten die plannen echter vooral op papier: veel geld en veel plannen, maar weinig concrete keuzes of geloofwaardige uitvoering.
Centraal staat dat de EU goed is in procedures, coördinatie en beleidsvorming, maar zwak in leveren, inspireren en verenigen. Voorstellen zoals versoepelde budgetregels, inzet van geld uit andere EU-programma’s en gezamenlijke inkoop worden genoemd, maar het ontbreekt aan een heldere visie op waar precies in capaciteit en slagkracht geïnvesteerd moet worden. De auteurs waarschuwen dat Europa het risico loopt een moderne variant van de Maginotlinie te bouwen: indrukwekkende structuren zonder aansluiting op veranderende dreigingen.
Technologische achterstand is een tweede zorgpunt: slechts een marginale Europese aanwezigheid onder ’s werelds grootste techbedrijven en relatief lage investeringen in AI en defensietechnologie maken Europa kwetsbaar ten opzichte van de VS en China. Europese regelgeving op digitaal gebied en privacy kan innovatie bovendien remmen. Ook bestaat twijfel of extra budgetten effectief zijn wanneer geld naar projecten gaat die weinig directe militaire meerwaarde hebben.
Het rapport wijst ook op politieke verdeeldheid: lidstaten reageren in crisissen vaak nationaal en divergent — dit was zichtbaar tijdens de financiële crisis, de pandemie en de oorlog in Oekraïne — waardoor gezamenlijke acties moeilijk blijven. Militair vermogen om effectief troepen te mobiliseren is beperkt: Europa zou slechts tienduizenden inzetbare militairen hebben, ver onder de honderdduizenden die nodig zouden zijn voor serieus optreden.
Dieperliggend noemen de onderzoekers motivatie en loyaliteit als cruciaal knelpunt: bereidheid om te vechten en nationale cohesion zijn niet vanzelfsprekend meer onder Europese jongeren en kiezers. Conclusie: zonder samenhang, concrete keuzes, technologische vernieuwing en een hernieuwd sociaal-politiek draagvlak blijft Europese herbewapening vooral technocratisch papierwerk, ongeschikt voor een echte veiligheidsrol.