Kritiek op Brussel: onderzoek naar buitenlandse verkiezingsinmenging via TikTok duurt te lang
In dit artikel:
Nu Hongarije zondag naar de stembus gaat, groeit de angst dat Rusland via sociale media probeert de uitslag te beïnvloeden — en er is felle kritiek dat de Europese Commissie te traag optreedt tegen TikTok. Europarlementariërs, vooral van De Groenen, vinden dat Brussel onvoldoende vaart zet met een onderzoek naar hoe het platform verkiezingsmanipulatie tegengaat onder de regels van de Digital Services Act (DSA).
De directe aanleiding voor de controverse was een ongekende uitspraak in Roemenië in 2024: het hoogste gerechtshof liet de tweede ronde van de presidentsverkiezingen nietig verklaren na aantijgingen van Russische inmenging. Daarbij speelden TikTok-influencers een rol in het viraal krijgen van de extreemrechtse kandidaat Calin Georgescu, iets wat autoriteiten aan een vermoedelijke Russische campagne koppelden. Ursula von der Leyen bestempelde dat toen als een mogelijke schending van de DSA en de Commissie startte een onderzoek.
MEP Alexandra Geese en collega’s Tineke Strik en Daniel Freund waarschuwden recent via een brief voor een “alarmerende verspreiding” van desinformatie en deepfakes in de aanloop naar de Hongaarse verkiezingen. De zorg is dat Moskou Orbán steunt; de Hongaarse premier voert een koers die EU-waarnemers als pro-Russisch beschouwen. De drie Groen-politici dringen er bij de Commissie op aan de DSA te gebruiken om platforms als TikTok te dwingen effectieve tegenmaatregelen te nemen.
Brussel zegt dat het onderzoek nog loopt en kan geen details vrijgeven. Volgens Henna Virkkunen, vicevoorzitter van de Commissie voor DSA-uitvoering, heeft TikTok naar aanleiding van de controle wel aanpassingen doorgevoerd: meer toegang voor onderzoekers tot platformdata en het labelen van politieke accounts. Het platform sloot vorig jaar ook verdachte accounts tijdens de Tsjechische verkiezingen.
Critici vinden dat niet genoeg. Renew-woordvoerder Dan Barna noemt het onderzoek te langzaam en waarschuwt dat algoritmen niet wachten op bureaucratische procedures. Onderzoekster Luise Quaritsch (Jacques Delors Centre) wijst erop dat de DSA sterk afhankelijk is van vrijwillige medewerking van techbedrijven en dat Amerikaanse platforms sinds de herverkiezing van Trump terughoudender lijken. Bovendien weigert de Commissie derden inzicht te geven in het bewijsmateriaal uit het Roemeense dossier en in documenten van TikTok over de genomen maatregelen; de Europese Ombudsman onderzoekt die beslissing.
Kort gezegd: er is toenemende vrees voor digitale inmenging rond de Hongaarse stembusgang, terwijl het handhavingsproces van de EU tegen platforms als TikTok door betrokkenen als traag en onvoldoende transparant wordt ervaren — met mogelijk risico’s voor de integriteit van de verkiezingen.