Kras op blazoen minderheidskabinet na moeizame Prinsjesdag-deal

In dit artikel:

D66, VVD en CDA hebben maandag na langdurig overleg overeenstemming bereikt over de miljoenennota die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd. De extra ministerraad die de plannen moest goedkeuren, begon pas nadat de coalitieleiders zondag ongeveer vijftien uur en maandag opnieuw uren hadden onderhandeld.

De inhoud van het compromis was maandagavond nog niet volledig openbaar. Daardoor bleef onduidelijk wat de afspraken betekenen voor onder meer de belasting op vermogen in box 3, de sociale zekerheid, het eigen risico in de zorg en de verwachte koopkrachtontwikkeling. Volgens premier Rob Jetten zijn er wel belangrijke concessies gedaan, waaronder een beperking van de voorgenomen bezuinigingen op sociale zekerheid.

De moeizame onderhandelingen leggen bloot dat de drie partijen niet alleen van mening verschillen over afzonderlijke maatregelen, maar ook over de politieke strategie van het minderheidskabinet. VVD-minister van Financiën Eelco Heinen sprak eerder met oppositiepartijen over mogelijke steun, terwijl Jetten en de vicepremiers een eigen overlegtraject volgden. Het beoogde brede akkoord met de oppositie kwam er niet, mede doordat D66, VVD en CDA eerst intern geen overeenstemming konden bereiken.

Binnen de coalitie bestaat vooral verschil van inzicht over de richting waarin steun moet worden gezocht. De VVD ziet meer mogelijkheden aan de rechterzijde, terwijl D66 en CDA volgens ingewijden liever samenwerken met de progressieve oppositiepartij Pro. Die partij zou de coalitie in de Tweede Kamer een meerderheid kunnen bezorgen en bijna ook in de Eerste Kamer. D66 acht zo’n samenwerking bovendien stabieler dan steun van BBB, dat na de verkiezingen van volgend jaar mogelijk minder zetels in de senaat overhoudt.

De interne deal is daarom slechts een eerste stap. De coalitie moet de komende weken of maanden alsnog voldoende oppositiesteun vinden om de begroting door het parlement te krijgen. De moeizame besluitvorming heeft bovendien de onderlinge verhoudingen onder druk gezet en schaadt het imago van een kabinet dat juist afstand wilde nemen van de bestuurlijke chaos van zijn voorganger.