Kraamzorg noodgedwongen in hotels en ziekenhuizen: 'Thuis signaleer je meer'

In dit artikel:

Steeds meer jonge ouders verblijven na de bevalling in een kraamcentrum, omdat thuis niet overal voldoende kraamverzorgenden beschikbaar zijn. Deze zomer kwamen er veertien tijdelijke of permanente locaties bij. In 29 van de 42 Nederlandse kraamzorgregio’s geldt inmiddels code rood: de beschikbare medewerkers kunnen niet ieder gezin vanzelfsprekend thuis helpen. Vooral tijdens de vakantieperiode loopt het tekort verder op.

In een kraamcentrum kunnen verzorgenden ouders helpen met de voeding, de verzorging van hun baby en eenvoudige medische controles. Volgens hoogleraar Corine Verhoeven houdt deze vorm van opvang de kraamzorg toegankelijk. Toch heeft thuiszorg belangrijke voordelen. Een verzorgende ziet daar beter hoe een gezin functioneert en kan signaleren of er sprake is van bijvoorbeeld armoede, onveiligheid, slechte hygiëne of huiselijk geweld. Ook kan zij controleren of de babykamer veilig is ingericht en praktische adviezen geven over het dagelijks leven thuis.

De vijf ouders die NU.nl sprak, waardeerden juist de voortdurende beschikbaarheid in het kraamcentrum. Daar was vaak de hele dag, en soms dag en nacht, iemand in de buurt om vragen te beantwoorden. Sommige ouders namen daardoor meer rust dan ze thuis waarschijnlijk zouden hebben gedaan.

Tegelijkertijd ervaren ouders ook nadelen. Door de hoge werkdruk kregen zij soms maar kort hulp. Bovendien zagen zij in enkele dagen veel verschillende medewerkers, die niet altijd op dezelfde manier werkten. Volgens Koen Jansen van brancheorganisatie Bo Geboortezorg is zo’n groot aantal verzorgenden uitzonderlijk, maar zijn meerdere gezichten in een centrum normaal. Thuiskraamzorg is volgens hem daarom niet volledig te vervangen door opvang op één locatie.

Een kraamverzorgende helpt thuis meestal één of twee gezinnen per dag, terwijl dat er in een kraamcentrum twee tot vier kunnen zijn. Door minder reistijd en ploegendiensten kan de sector medewerkers efficiënter inzetten en het beroep aantrekkelijker maken. Dat is nodig, want het aantal kraamverzorgenden is gedaald, terwijl het aantal geboorten niet sterk is veranderd. Lage beloning, voortdurende bereikbaarheid en werkdruk maken het vak minder aantrekkelijk.

Verhoeven vindt kraamcentra daarom een waardevolle aanvulling, maar waarschuwt dat ouders nu soms geen echte keuze hebben. Zij pleit ook voor een flexibelere verdeling van de zorguren. Niet ieder gezin heeft evenveel ondersteuning nodig; voor een ervaren moeder met een probleemloze bevalling kan minder zorg mogelijk volstaan. Een pilot met een indicatielijst wordt momenteel geëvalueerd.

Nederland is voor zover bekend het enige land waar kraamzorg meerdere dagen thuis wordt aangeboden. Volgens Verhoeven betekent dat niet automatisch dat daarop kan worden bezuinigd: in andere landen blijven moeder en kind na de geboorte vaak langer in het ziekenhuis, wat eveneens kosten met zich meebrengt.