Koortsachtige zoektocht naar oplossing voor afgewezen asielzoekers die niet weg willen: 'Huidige situatie is onhoudbaar'

In dit artikel:

In Nederland neemt het aantal asielaanvragen dat wordt afgewezen toe, maar een groot deel van de uitgeprocedeerde personen vertrekt niet naar het herkomstland. Volgens het artikel zijn circa 50.000 vreemdelingen verdwenen uit beeld: zij verblijven niet langer in opvanglocaties of officiële registers, maar zijn ook niet teruggekeerd. Dat vergroot druk op gemeenten en het asielsysteem en bemoeilijkt terugkeerbeleid.

Op nationaal en EU-niveau wordt gezocht naar oplossingen. Er liggen voorstellen voor strengere uitvoering van terugkeerregels, het instellen van zogenaamde terugkeerhubs buiten of binnen de EU en aangescherpte samenwerking met landen van herkomst om repatriëring te vergemakkelijken. Tegelijkertijd wijzen ervaringen uit dat gedwongen terugkeer niet altijd effectief of uitvoerbaar is en dat vrijwillige terugkeer met financiële en praktische ondersteuning vaak meer rendement oplevert: mensen keren sneller en duurzamer terug als zij hulp krijgen bij re-integratie en vervoer.

De discussie draait daarmee om twee kernvragen: hoe handhaaf je de asielregels zonder omvangrijke ongeregistreerde populaties, en welke mix van dwang, prikkels en internationale samenwerking levert de meeste terugkeereffecten op? Praktische aanbevelingen die in de context worden genoemd zijn het verbeteren van registratie en identificatie, intensievere diplomatieke afspraken met herkomstlanden en het versterken van vrijwillige terugkeerprogramma’s naast gerichte handhaving voor degenen die kaderen voor uitzetting. Verder beeld: veel Europese landen kampen met vergelijkbare problemen, waardoor gezamenlijke EU-oplossingen en financiële steun aan landen van herkomst vaker terugkomen in beleidsvoorstellen.