Koop de grond van stoppende boeren op en verpacht het aan jonge agrariërs, adviseert de SER

In dit artikel:

De Sociaal-Economische Raad (SER) komt met een advies voor een duurzamer en toekomstbestendig landbouwstelsel, kort nadat het kabinet een ingrijpend stikstofpakket presenteerde. Voorzitter Kim Putters benadrukt dat stikstof slechts één onderdeel is van een groter probleem: hoe Nederland op een kleine oppervlakte landbouw, natuur en economie in balans houdt. Het advies, dat donderdag werd aangeboden en was aangevraagd door voormalig landbouwminister Femke Wiersma, is opgesteld met inbreng van werkgevers, werknemers, boeren en milieuorganisaties.

Een belangrijk SER-voorstel is het uitbreiden van grondbanken op nationaal en provinciaal niveau. Boeren die stoppen kunnen hun grond daar verkopen, waarna de overheid de grond kan verpachten aan bijvoorbeeld jonge boeren of bedrijven die duurzaam werken. Ook boeren uit kwetsbare gebieden bij natuur zouden zo elders terechtkunnen. De noodzaak hiervan groeit doordat landbouwgrond sterk in prijs stijgt, waardoor instappen voor nieuwe boeren steeds moeilijker wordt.

De SER wijst verder op financiële en juridische drempels voor verduurzaming. Boeren hebben meer kapitaal nodig, langere leningen en een publiek risicofonds om omschakeling mogelijk te maken. Tegelijk lopen veel investeringen vast op vergunningen, omdat overheden nieuwe projecten vaak afremmen uit vrees voor extra stikstofuitstoot. Dat zorgt volgens de raad voor verlamming, onzekerheid en uitgestelde investeringen.

Volgens Putters heeft Nederland juist veel kennis en innovatiekracht in de landbouw, van Wageningse gewasveredeling tot robots en dierbeschermingstechniek. Daarom pleit de SER voor een nieuwe publiek-private organisatie die data, kennis en innovatie beter bundelt en de versnipperde sector meer samenhang geeft. Daarnaast moeten de regels volgens het advies eerlijker worden ingericht: duurzame boeren worden nu soms minder beloond dan bedrijven die stoppen, en biologisch of natuurvriendelijk produceren levert vaak pas iets op als consumenten meer betalen. Daarom bepleit de SER een brede duurzaamheidsnorm voor alle voedselproducenten, zodat eerlijke concurrentie op prijs mogelijk wordt.