'Heel ongebruikelijk': koning slaapt maandag in het Witte Huis
In dit artikel:
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima brengen deze week een kort maar intensief bezoek aan de Verenigde Staten: in drie dagen maken ze stops in Philadelphia, Washington DC en twee plaatsen in Florida. Maandag gaan ze onder begeleiding van minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen naar Philadelphia; daarna volgt in Washington een privé-diner in het Witte Huis met president Donald Trump, waar ook premier Rob Jetten bij aanwezig is. Het koninklijk paar blijft die nacht in het Witte Huis, iets wat correspondenten als ongebruikelijk bestempelen. Dinsdag en woensdag staan bezoeken in Florida gepland, begeleid door minister Sjoerd Sjoerdsma.
Het bezoek zorgt politiek voor ophef. Eerder deze week maakte Trump een provocerende opmerking over de Straat van Hormuz die veel kritiek uitlokte; vooral links in de Tweede Kamer noemt de timing ongelukkig. Politiek verslaggever Fons Lambie merkt op dat oppositiepartijen fel zijn, maar dat een ruime Kamermeerderheid het staatsbezoek steunt.
Amerika-correspondent Erik Mouthaan wijst op de bijzondere aard van een overnachting in het Witte Huis: doorgaans gebeurt dat alleen voor persoonlijke kennissen van de president. Tegelijk is er sprake van diplomatieke wederkerigheid — Trump bracht eerder tijd door in Huis ten Bosch — en dat lijkt de band tussen de Oranjes en Trump te verklaren. Mouthaan en Lambie benadrukken ook de grotere context: de relatie tussen Washington en Europese bondgenoten staat onder spanning en de NAVO wordt door Trump recentelijk openlijk bekritiseerd.
De ontmoeting in het Witte Huis is onvoorspelbaar van karakter; Trump kan elk gesprek tot een mediamoment maken en gebruikt soms grove taal, waardoor publicitaire risico’s ontstaan voor het koningspaar. Hoewel Den Haag en Washington het diner als privé presenteren, is het reëel dat geopolitieke onderwerpen aan bod komen, en de bijeenkomst biedt premier Jetten — die pas sinds februari in functie is — een bijzondere kans om de Amerikaanse president vroeg in zijn ambtstermijn te spreken. Jetten heeft zich in het verleden kritisch uitgesproken over Trump, maar volgens verslaggevers is dat vooraf besproken met de Amerikaanse ambassade en vormen die opmerkingen geen struikelblok.
Achter de schermen wordt volgens Lambie veel geoefend en voorbereid: prioriteit is dat de koning, koningin en Jetten geen diplomatieke misstappen begaan en dat het bezoek soepel verloopt.