Koning Carl XVI Gustaf streed om de gunst van het volk

In dit artikel:

Koning Carl Gustaf van Zweden wordt op 30 april 2026 tachtig jaar en zit al 53 jaar op de troon. Zijn jubileum wordt feestelijk gevierd met een dankdienst in de kapel van het Koninklijk Paleis in Stockholm, een militaire erewacht op het binnenplein en ’s avonds een groot galadiner waarvoor meerdere staatshoofden zijn uitgenodigd. Deze viering contrasteert sterk met zijn 75e verjaardag in 2021, die vanwege coronamaatregelen in besloten kring plaatsvond.

Carl Gustaf (geboren 1946) groeide op in een gezin met vier zussen. Hij werd onverwacht troonopvolger omdat de toen geldende Zweedse wetten alleen mannelijke opvolging toelieten; later, in 1980, wijzigde Zweden die regel richting absolute primogenituur. Zijn jeugd werd zwaar beïnvloed door de plotselinge dood van zijn vader, kroonprins Gustaf Adolf, die omkwam bij een vliegtuigongeluk toen Carl Gustaf acht maanden oud was. De moeder, prinses Sibylla, trok zich terug en sprak weinig over het verlies; pas op veertienjarige leeftijd ontdekte Carl Gustaf via een krantenartikel de omstandigheden van het ongeluk.

Op zijn twaalfde kwam hij op kostschool en hij worstelde met leerproblemen die deels werden verklaard door dyslexie. Na militaire dienst volgden universitaire studies in Uppsala. In 1973 besteeg hij de troon na het overlijden van zijn grootvader, en een jaar later trouwde hij met Silvia Sommerlath, die hij ontmoette tijdens de Olympische Spelen van München. Hun huwelijk en het optreden van koningin Silvia droegen bij aan herstel van de publieke steun voor het koningshuis, dat op het moment van zijn aantreden op een dieptepunt stond.

Gedurende zijn carrière kreeg Carl Gustaf te maken met controverse. In de pers circuleerden jarenlang verhalen over een losbandig privéleven, en in 2010 veroorzaakte een biografie over zijn vermeende affaires en uitgaven een vertrouwenscrisis. De koning reageerde destijds ontwijkend maar wilde het verleden achter zich laten. In de jaren daarna bouwde hij langzaam weer vertrouwen op; hij toonde zich meer als een vaderfiguur voor de natie en riep sympathie op met persoonlijke en betrokken toespraken, onder meer na de tsunami in Azië waarbij vele Zweedse slachtoffers vielen.

Anno 2026 zien koningshuisdeskundigen Carl Gustaf als iemand die zijn omstreden imago grotendeels heeft afgeschud. Hij wordt steeds vaker gezien als een symbool van nationale continuïteit. Het huwelijk met koningin Silvia luidde een stabiel familieleven in: kroonprinses Victoria (1977), prins Carl Philip (1979) en prinses Madeleine (1982) zijn hun kinderen, en het paar heeft inmiddels negen kleinkinderen, van wie de jongste in 2025 werd geboren.

Sinds 2018 is Carl Gustaf de langst regerende vorst van Zweden; in 2023 vierde hij zijn vijftigjarig regeringsjubileum. In zijn televisietoespraak toen zei hij dat hij geen plannen heeft om vervroegd af te treden: “Ik hoop dat ik nu en in de komende jaren ons Zweden kan blijven dienen.” De omvangrijke verjaardagsviering in Stockholm onderstreept dat beeld van een vorst die – ondanks een bewogen verleden – tot op hoge leeftijd een zichtbare rol blijft spelen in het openbare leven van Zweden.