Kokosnoten en propjes kauwgom: rietstengels vatten de geschiedenis van Cruquiuseiland samen

In dit artikel:

Op Cruquiuseiland in Amsterdam-Oost staat sinds maart Graft 1-5 van de Britse onderzoekskunstenaar James Beckett: vijf felgekleurde kunstwerken van tot wel twaalf meter hoog, verspreid tussen de nieuwbouw. Beckett liet zich inspireren door het vroegere moerasgebied op deze plek, waar ooit riet groeide dat werd gebruikt voor dakbedekking en waar smokkelaars zich konden verschuilen. Het riet staat in zijn werk symbool voor zowel de verdwenen natuur als de verborgen geschiedenis van het eiland.

Beckett staat bekend om kunst die industriële en lokale geschiedenis zichtbaar maakt. Voor Graft 1-5 dook hij diep in archieven over Cruquius, dat lang een rommelig randgebied van de stad was met loodsen, bedrijfjes en kunstenaarsinitiatieven. Hij schreef zijn onderzoek ook uit in een boekje, waarin onder meer terugkomt dat de ronde woningen boven de Harbour Club ooit wijnsilo’s waren, onderdeel van een enorme wijnterminal uit 1901.

Verder blijkt uit zijn speurwerk dat het eiland achtereenvolgens onderdak bood aan een asbestfabriek, autohandel, betonproductie en verschillende bedrijven met koloniale handelsbanden, zoals de import van thee, koffie, fruit en kokosolie uit Indonesië. Beckett verwerkte die geschiedenissen in symbolen als kokosnoten, een theeblad, een brandsslang en een scheepsknoop, die hij als ‘entjes’ aan de rietstengels bevestigde. Zo veranderde hij een vergeten stukje stadsverleden in een opvallende installatie die natuur, industrie en koloniale handel met elkaar verbindt.