Klimaatverdrag van Parijs is tien jaar: doelen nog uit zicht, maar veel veranderd
In dit artikel:
Tien jaar geleden, in een voormalige vliegtuighangar bij Parijs, tekenden vrijwel alle landen het klimaatakkoord dat tot doel stelde de opwarming van de aarde ruim onder 2°C te houden en liefst rond 1,5°C. Het verdrag maakte geen bindende uitstootdoelen; landen bepalen zelf hun bijdragen (NDC’s) en spreken af deze iedere vijf jaar te verscherpen. Handhaving ontbreekt, en uittreden is ongestraft mogelijk — de Verenigde Staten deden dat twee keer.
Hoewel Parijs juridisch weinig afdwingt, heeft het verdrag politiek en technologisch veel in gang gezet. Volgens experts zoals Remco de Boer en Heleen de Coninck verplaatste klimaatbeleid zich van de marge naar het centrum van de politiek. De EU lanceerde de Green Deal en veel landen verhoogden hun ambitie. Die verandering werkte deels via wederzijdse druk: wetten die doelstellingen voor 2050 vastlegden stimuleerden anderen, en investeringen verlaagden kosten van groene technologieën.
Cijfers laten een gemengd beeld zien. Wereldwijd wordt nu meer olie, steenkool en gas verbrand dan in 2015 en zijn CO2-uitstootcijfers nog niet overtuigend gedaald, al is de groeisnelheid afgevlakt. De EU en de VS lijken hun uitstoot te hebben gepiekt; China's uitstoot staat al anderhalf jaar vrijwel stil. Vooruitkijkend zijn de verwachtingen beduidend verbeterd ten opzichte van 2015: waar destijds een opwarming van circa 3,6°C werd verwacht, wijzen huidige beleidstrajecten op ongeveer 2,6°C — nog ver boven de doelstellingen, maar duidelijk lager dan vroeger berekend.
De belangrijkste motor achter deze verbeterde vooruitzichten is de sterke prijsdaling van zon, wind, batterijen en elektrische auto’s. Dat maakt het voor landen mogelijk om economische groei te koppelen aan minder fossiel gebruik. Kritiek bestaat dat de oude scenario’s te pessimistisch waren en daardoor de vooruitgang overschat lijkt — experts zoals Niklas Höhne houden vast aan de beoordeling van destijds en benadrukken dat de technologische omslag reëel is.
Praktisch gezien maakt Parijs het halen van 1,5°C onwaarschijnlijk; het klimaat heeft vorig jaar tijdelijk dat niveau bereikt en op recente conferenties erkenden onderhandelaars dat 1,5°C op langere termijn buiten bereik lijkt. Höhne blijft wel optimistisch over de mogelijkheid onder 2°C te blijven en gelooft dat het afscheid van fossiele brandstoffen onomkeerbaar is — de vraag is alleen wanneer, niet of.