Klimaatverandering vergroot risico op kanker, hittestress en infectieziektes
In dit artikel:
De Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad waarschuwen dat de gezondheidsgevolgen van klimaatverandering in Nederland nog te weinig aandacht krijgen. In een gezamenlijke analyse brengen ze nu in kaart hoeveel slachtoffers en gezondheidsklachten al direct aan klimaatverandering zijn toe te schrijven en hoe dat in de toekomst kan verslechteren.
Huidige impact en toekomstprognose
Op dit moment worden jaarlijks tientallen tot enkele honderden overlijdens aan klimaatgerelateerde oorzaken verbonden: ongeveer 250 sterfgevallen door hitte die verergerd is door klimaatverandering, circa 100 door huidkanker en nog eens zo’n 100 door zomersmog. Algemeen overlijden nu jaarlijks zo’n 860 mensen voortijdig door hitte, vooral tijdens hittegolven; ongeveer een derde van die hitte-sterfte wordt toegerekend aan klimaatverandering. Zonder extra maatregelen verwachten de raden dat het aantal hittegerelateerde sterfgevallen rond 2050 drie- tot zesmaal hoger kan liggen.
Morbideit en onzekerheden
Naast sterfte ondervinden veel meer mensen gezondheidsklachten: rond de 100.000 mensen hebben nu al hitte-gerelateerde problemen door klimaatverandering; daarnaast zijn er duizenden gevallen van huidkanker, smogklachten en hooikoorts. De toekomst van koude-gerelateerde sterfte is onzeker: die zou kunnen dalen, maar koude-sterfte hangt sterk samen met infectieziekten waarvan de verspreiding door klimaatverandering kan veranderen.
Risico op nieuwe infectieziekten
De raden benadrukken dat het grootste onvoorspelbare, maar potentieel ernstigste risico de introductie van nieuwe infectieziekten is. Een warmer en natter klimaat vergroot de kans dat vectoren (zoals muggen) zich vestigen. Nederland is extra kwetsbaar door intensieve veehouderij en hoge bevolkingsdichtheid; introductie van een nieuw ziektepatroon binnen vijf jaar wordt als enigszins waarschijnlijk gezien.
Kwetsbare groepen en woonomgeving
De gevolgen zijn ongelijk verdeeld: huurders, bewoners van warmtepanden en ouderen in zorginstellingen lopen meer risico omdat ze minder controle hebben over hun woonomgeving. Veel Nederlandse woningen — ook nieuwbouw — zijn primair ontworpen om warmte vast te houden in de winter en bieden onvoldoende bescherming tegen ongezond hoge zomertemperaturen.
Caribisch Nederland
Op Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn de effecten ernstiger en diverser: hogere temperaturen, meer infectierisico’s en grotere kans op extreem weer zoals orkanen en aardverschuivingen.
Aanbevelingen
De raden doen tien aanbevelingen, met prioriteit voor kwetsbare mensen en risicowijken en met nadruk op betere voorbereiding van artsen en de zorgsector. Ze roepen op gezondheid integraal mee te nemen in klimaatbeleid en adaptatie (bijvoorbeeld hitteplannen, woningaanpassingen, vectorbewaking) om zowel nu als in de toekomst schade te beperken.