Klimaatverandering ging laatste 10 jaar sneller dan ooit tevoren
In dit artikel:
Onderzoekers, waaronder wetenschappers van het Potsdam Institute for Climate Impact Research, melden dat de opwarming van de aarde de voorbije jaren versneld is. Nadat zij kortetermijnschommelingen door natuurlijke factoren — zoals El Niño, vulkaanuitbarstingen en zonnestraling — statistisch wegfilterden, blijkt de gemiddelde temperatuurstijging tussen 2015 en 2025 ongeveer 0,35 °C per decennium te zijn. Ter vergelijking: tussen 1970 en 2015 lag die snelheid op circa 0,2 °C per decennium. Volgens onafhankelijke klimaatwetenschapper Wim Thiery betekent dit ruwweg een extra graad elke 30 jaar.
De auteurs wijzen twee belangrijke oorzaken aan. Ten eerste vermindering van luchtverontreiniging: deeltjes zoals zwavelhoudend fijnstof, die vroeger veel in de atmosfeer zaten en zonlicht deels reflecteerden, zijn door schonere scheepvaart- en industriepraktijken en schonere auto’s afgenomen. Dat klinkt positief voor de gezondheid, maar heeft het bij-effect dat de koelende werking van deze deeltjes kleiner wordt — het zogenaamde "clean air paradox". Ten tweede blijven de concentraties broeikasgassen zoals CO2 en methaan jaarlijks stijgen, waardoor de opwarming verder wordt aangestuurd. De onderzoekers achten het waarschijnlijk dat het verminderen van aerosolen een belangrijke motor is van de recente versnelling.
De studie bevestigt ook dat de afgelopen drie kalenderjaren de warmste ooit gemeten waren, een concrete indicator van de trend. De onderzoekers en externe experts waarschuwen dat deze snellere opwarming betekent dat de 1,5 °C-doelstelling van het klimaatakkoord sneller in zicht komt dan eerder werd gedacht: het overschrijden van die grens wordt regelmatiger naar voren geschoven naarmate de trend aanhoudt.
Naast klimaatimplicaties belicht het artikel ook een gezondheidsparadox: aerosolen die een verkoelend effect hadden, zijn juist verantwoordelijk voor miljoenen vroegtijdige sterfgevallen door longaandoeningen en hart- en vaatziekten. Dat maakt beleid complex: schonere lucht redt levens, maar vermindert tijdelijk een rem op de opwarming.
Potsdam-onderzoeker Stefan Rahmstorf en anderen uitten frustratie over toenemende politieke tegenwind tegen klimaatactie, met name in sommige landen waar beleidsmakers klimaatwetenschap bagatelliseren terwijl bewijs stapelt dat de wereld naar ernstige risico’s afstevent. De kernboodschap is dat het versneld terugdringen van broeikasuitstoot (CO2 en methaan) cruciaal blijft; alleen zo kan de versnelde opwarming op de lange termijn worden afgeremd, ondanks de korte-termijngevolgen van schonere lucht.