Klimaatclaim 50.000 hittedoden niet gebaseerd op feiten

In dit artikel:

Nederlandse en Vlaamse media meldden onlangs dat de hete zomer van 2026 in Europa ongeveer 50.000 extra hittedoden zou hebben veroorzaakt. De aanleiding was een Britse studie van onderzoekers van Imperial College London en de London School of Hygiene and Tropical Medicine, gepubliceerd in *Nature Health*. Volgens de berichtgeving was dit de dodelijkste zomer ooit en was klimaatverandering de belangrijkste oorzaak.

De auteur van het artikel zet daar vraagtekens bij. De onderzoekers gebruikten volgens hem geen daadwerkelijke sterftecijfers uit 2026. Het genoemde aantal van 50.391 doden is een modelschatting, gebaseerd op historische verbanden tussen temperatuur en sterfte uit de periode 2000-2019. Die verbanden werden toegepast op de gemeten temperaturen van de zomer van 2026. Er is dus geen onderzoek gedaan naar overlijdensakten of een concrete vergelijking van de werkelijke sterfte in dat jaar.

Volgens de kritiek stapelt de studie verschillende aannames op elkaar. Zo wordt verondersteld dat de relatie tussen hitte en sterfte sinds 2019 onveranderd is gebleven. Mogelijke aanpassingen, zoals meer airconditioning, betere gezondheidszorg en nationale hitteplannen, zouden niet zijn meegenomen. Ook zouden gegevens uit 232 steden zonder controle zijn geëxtrapoleerd naar nog eens 622 steden, hoewel steden sterk kunnen verschillen in bijvoorbeeld begroeiing, bebouwing en kwetsbaarheid van inwoners.

Een ander kritiekpunt betreft de vergrijzing. De studie zou de leeftijdsopbouw uit 2000-2019 constant hebben gehouden, terwijl het aandeel 65-plussers en vooral 80-plussers sindsdien is toegenomen. Ouderen zijn extra kwetsbaar voor hitte, waardoor een stijging van het aantal hittedoden volgens de auteur ook grotendeels door demografische veranderingen kan komen. De Deense econoom Bjorn Lomborg stelt bovendien dat de toename na correctie voor leeftijd beperkt is.

Het artikel vindt ook dat de berichtgeving een belangrijk deel van het bredere plaatje buiten beschouwing liet: koude veroorzaakt volgens de aangehaalde cijfers nog altijd veel meer sterfte dan hitte. Een recente RIVM-studie schat voor Nederland jaarlijks ongeveer 350 extra sterfgevallen door hitte tegenover circa 12.000 door koude. De auteur concludeert daarom dat de krantenkoppen de modeluitkomst ten onrechte als getelde doden presenteerden en dat naast hitte ook de mogelijke gezondheidswinst van minder koude aandacht verdient.