Klimaat meer uit balans dan ooit gemeten, waarschuwen meteorologen
In dit artikel:
De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) publiceert voor het eerst een analyse van de energie- of stralingsbalans van de aarde: de verhouding tussen de zonnestraling die het systeem binnendringt en de straling die het weer verlaat. Uit het rapport blijkt dat die balans al decennia uit evenwicht is en de totale hoeveelheid opgeslagen warmte niet alleen toeneemt, maar ook versnelt.
Tussen 2015 en 2025 vielen de elf warmste jaren ooit gemeten, een ontwikkeling die VN-secretaris‑generaal Antonio Guterres omschreef als "een oproep tot actie". De achterliggende oorzaak is de stijgende concentratie van broeikasgassen (kooldioxide, methaan, lachgas), die volgens de WMO op hun hoogste niveaus in zeker 800.000 jaar staan en de afvoer van warmte uit het aardse systeem verminderen.
Het jaar 2025 kende wereldwijd extreem weer: intense hitte, zware neerslag en tropische cyclonen. De oceaan warmt verder op en neemt veel CO2 op; dat grote deel van de extra warmte wordt door de oceaan opgenomen, waardoor oppervlakte- en landtemperaturen niet altijd direct de volledige trend laten zien. De wisseling van El Niño begin 2024 naar La Niña in 2025 verklaart deels waarom 2025 iets koeler was dan het recordjaar 2024. Tegelijk lagen Noordpool-ijsvolumes op of nabij recordlawa niveaus en was het zeeijs rond Antarctica een van de laagste ooit, terwijl gletsjers onverminderd smelten.
Satellieten tonen dat de hoeveelheid inkomende zonnestraling over de laatste twintig jaar min of meer stabiel bleef, maar dat de uitgaande straling sterk afnam. KNMI‑onderzoeker Frank Selten licht toe dat die energiedisbalans betrouwbaarder is om langetermijntrends te volgen: temperatuurreacties lopen achter—vergelijkbaar met het langzaam opwarmen van water waarin een ei kookt—waardoor de temperatuurversnelling pas jaren later volledig zichtbaar wordt.
De WMO concludeert dat sinds circa 1960 warmte zich ophoopt in oceaan, atmosfeer, land en ijs, en dat die ophoping versnelt. Het nieuwe oordeel op basis van de stralingsbalans verschaft een duidelijker signaal van de aanhoudende en versnellende klimaatverandering en onderstreept de urgentie van vermindering van broeikasgasemissies.