Kleurrijk, duizelingwekkend, superpopulair: Japanse 'stippenkunstenares' Yayoi Kusama overleden

In dit artikel:

De Japanse kunstenares Yayoi Kusama is op 14 augustus op 97-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in Tokio. Dat maakte het Yayoi Kusama Museum bekend. Ze gold als een van de belangrijkste avant-gardekunstenaars van haar generatie en was de best verkopende vrouwelijke kunstenaar ter wereld.

Kusama werkte in uiteenlopende disciplines, waaronder schilderkunst, sculptuur, installaties, performances, videokunst, mode en literatuur. Haar handelsmerk waren de miljoenen stippen en spiegelende ruimtes, waarmee ze thema’s als oneindigheid, beweging en kosmische patronen verbeeldde. Haar zogenoemde Infinity Mirror Rooms bieden bezoekers een onderdompelende ervaring van licht, spiegels en stippen.

Na een klassieke kunstopleiding in Japan verhuisde Kusama eind jaren vijftig naar de Verenigde Staten. Daar organiseerde ze happenings, beschilderde uiteenlopende objecten en lichamen met stippen en sprak ze zich uit tegen de Vietnamoorlog. Ook in Europa veroorzaakten haar performances regelmatig ophef. Een bekend moment was haar optreden op de Biënnale van Venetië in 1966, waar ze honderden spiegelende ballen uit haar werk Narcissus Garden te koop aanbood als kritiek op de commercialisering van de kunstmarkt.

Kusama had sinds haar jeugd last van psychosen en hallucinaties. Na meerdere zelfmoordpogingen liet ze zich in 1977 vrijwillig opnemen in een psychiatrische instelling. Vanuit die instelling bleef ze dagelijks naar haar atelier gaan en tot kort voor haar dood werken. Ze zei dat kunst haar hielp haar angsten en pijn te bestrijden.

Hoewel haar werk aanvankelijk tegendraads was, groeide Kusama uit tot een wereldwijd fenomeen. Haar kleurrijke, zeer fotogenieke kunst was te zien in grote musea en openbare ruimtes. Ze werkte ook samen met commerciële merken, waaronder Louis Vuitton. Op 11 september opent in het Stedelijk Museum in Amsterdam een overzichtstentoonstelling met meer dan zeventig jaar van haar oeuvre. De blikvanger wordt een nieuwe presentatie van een Infinity Mirror Room.