Kleinste broedvogels van Nederland wisselen stuivertje

In dit artikel:

De vuurgoudhaan en goudhaan, de twee kleinste broedvogels van Nederland, ontwikkelen zich momenteel tegengesteld. Dat blijkt uit het jaarlijkse rapport over broedvogels van Sovon Vogelonderzoek Nederland en het CBS, dat op 12 augustus 2026 verscheen en de cijfers tot en met 2025 bevat.

De vuurgoudhaan was lange tijd zeldzaam, maar broedt inmiddels in veel loof- en gemengde bossen. Sinds 1990 groeit de Nederlandse populatie gemiddeld met ruim 7 procent per jaar. Ook in de afgelopen twaalf jaar nam de soort toe, net als recent in Duitsland en België. Zachte winters lijken de overleving te verbeteren, al is nog onduidelijk waarom de vuurgoudhaan daar sterker van profiteert dan de goudhaan.

De goudhaan was ooit algemeen in Nederlandse naaldbossen, maar de aantallen dalen sinds 2020 sterk. Vooral de verslechterende toestand van de fijnspar speelt vermoedelijk een rol. Hogere temperaturen, droogte en insectenaantastingen schaden deze favoriete boom, terwijl veel sparrenbossen worden omgevormd tot gemengde bossen. Die zijn gunstig voor de biodiversiteit, maar verkleinen het leefgebied van de naaldbosspecialist. In Nederland gaat de goudhaan daardoor bijna twee keer zo snel achteruit als in veel andere Europese landen.

De tegengestelde trends laten zien dat vergelijkbare vogelsoorten heel verschillend kunnen reageren op klimaatverandering en bosbeheer. Sovon en het CBS volgen ongeveer tweehonderd broedvogelsoorten met hulp van duizenden vrijwilligers en professionele tellers. Naast toenemende soorten als de middelste bonte specht en Cetti’s zanger blijven boerenlandvogels zoals de grutto en kievit afnemen.