Kleinschalige asielopvang belooft minder protest en meer rust, maar werkt het ook? Nieuwegein biedt een inkijkje

In dit artikel:

In een voormalig kantoorpand aan de Newtonbaan in Nieuwegein wonen sinds februari 38 asielzoekers en statushouders, onder wie negen minderjarigen. De locatie is een van slechts vier reguliere kleinschalige opvanglocaties in Nederland. Hoewel steeds meer gemeenten voor kleine locaties kiezen in de hoop weerstand te beperken, bestaat het overgrote deel van de 107 opvanglocaties nog uit grotere azc’s. In Nieuwegein lijkt de opvang weinig overlast te veroorzaken: bij een recente bijeenkomst kwamen slechts drie omwonenden.

Kleinschalige opvang biedt bewoners meer privacy en zelfstandigheid. In Nieuwegein delen twee tot vier mensen een kamer en beschikken zij over een eigen keuken, toilet en douche. Bewoners zijn daardoor minder afhankelijk van medewerkers en kunnen meer zelf bepalen. Tegelijkertijd moeten zij samen de gedeelde ruimtes onderhouden, wat soms tot gesprekken over leefbaarheid leidt. Onderzoeker Sara Miellet van de Hogeschool Utrecht pleit daarom onder meer voor een bewonersraad, zodat bewoners zelf afspraken kunnen maken en invloed hebben op hun leefomgeving.

De begeleiding op de Newtonbaan is beperkter dan op een groot azc. Medewerkers zijn er twee dagdelen per week; voor activiteiten, extra begeleiding en sommige praktische zaken kunnen bewoners terecht op een grotere COA-locatie op vijf minuten fietsen. De Nieuwegeinse locatie heeft wel een eigen praktijk voor medische zorg. Bij plaatsing kijkt het COA of iemand zelfstandig kan wonen en of er bijzondere zorg- of begeleidingsbehoeften zijn.

Kleine locaties zijn duurder, omdat kosten voor begeleiding, zorg, onderwijs en beveiliging over minder bewoners worden verdeeld. Volgens het COA zijn ze daarom alleen haalbaar als onderdeel van een mix met grote locaties, bij voorkeur met een hoofdlocatie in de buurt. Miellet benadrukt bovendien dat kleinschaligheid op zichzelf geen garantie is voor menswaardige opvang: ook de kwaliteit van huisvesting, begeleiding, duurzaamheid en de continuïteit van verblijf zijn belangrijk. Uiteindelijk ontstaat volgens haar vooral draagvlak wanneer bewoners en omwonenden elkaar ontmoeten en bewoners daadwerkelijk onderdeel worden van de lokale gemeenschap.