Kleine criminelen niet meer de bak in bij cruciale hulp aan justitie: kabinet wil regeling rondom kroongetuigen uitbreiden
In dit artikel:
Justitieminister David van Weel wil de kroongetuigenregeling verruimen zodat ook kleinere schakels in criminele netwerken—zoals havenmedewerkers betrokken bij drugssmokkel—vollledig een voorwaardelijke gevangenisstraf kunnen krijgen als zij cruciale informatie leveren. Met het wetsvoorstel kan in bepaalde gevallen een onvoorwaardelijke straf (bij een normaal maximaal onvoorwaardelijk deel tot circa zes jaar) geheel worden omgezet in een voorwaardelijke straf, waardoor de verdachte niet daadwerkelijk de cel in hoeft zolang hij of zij onderzoektargetende informatie verstrekt.
Tot nu toe is de regeling vooral bedoeld voor verdachten die binnen georganiseerd verband zeer zware misdrijven pleegden; het OM kon bij samenwerking maximaal de helft van de straf matigen. Het kabinet verwacht dat de verbreding andere, lager geplaatste plegers aantrekkelijker maakt om mee te werken, omdat ook zij vaak waardevolle aanwijzingen hebben over de hogere kopstukken in netwerken.
Het doel is niet om het instrument vaker te gebruiken, maar om een andere groep verdachten te verleiden tot samenwerking, aldus het kabinet. Nederland gebruikt kroongetuigen minder dan landen als Italië, Duitsland en Canada; in Italië bijvoorbeeld maken honderden kroongetuigen en hun families deel uit van beschermingsprogramma’s tegen organisaties zoals de maffia.
Veiligheid blijft een centraal aandachtspunt: de wet legt expliciet een bijzondere zorgplicht van de Staat vast voor kroongetuigen en hun omgeving. Die noodzaak werd pijnlijk duidelijk in het Marengo-proces, waar rond kroongetuige Nabil B. meerdere moorden plaatsvonden, waaronder op diens broer Reduan, advocaat Derk Wiersum en misdaadverslaggever Peter R. de Vries.
Het wetsvoorstel is nu aangeboden aan de Raad van State voor advies; daarna volgt verdere behandeling in de politieke en parlementaire besluitvorming. De wijziging moet het opsporingsapparaat volgens het kabinet helpen om sneller en effectiever grote criminele netwerken aan te pakken, mits de veiligheidsarrangementen voor getuigen goed worden gewaarborgd.