Klazien uit Zalk zat nooit om een woord verlegen

In dit artikel:

Bijna dertig jaar na haar overlijden is de biografie van Klazien uit Zalk verschenen, geschreven door Joep Boerboom. Hij raakte geïnteresseerd in de vrouw achter het televisiepersonage dat vooral bekendstond als oudere, eigenzinnige huisvrouw in zelfgemaakte jurken. Met oude video-opnamen, gesprekken met betrokkenen en onderzoek in Zalk reconstrueerde hij haar leven voordat ze landelijke bekendheid kreeg.

Klazien werkte jarenlang als naaister, gaf later voordrachten, schreef boeken en verkocht kruidenmiddeltjes. Ze presenteerde zichzelf als eenvoudige huisvrouw, maar was ondernemend, uitgesproken en gericht op aandacht. Haar optredens gebruikte ze om te vertellen over haar geloof in God en de geneeskracht van kruiden. Een groot deel van haar inkomsten schonk ze aan de Women’s International Zionist Organisation, die onder meer kindertehuizen in Israël steunde.

Volgens Boerboom was Klazien traditioneel én onconventioneel. Zo stapte ze als dertienjarige over van de hervormde naar de gereformeerde kerk en trouwde ze later met een Joodse onderduiker. Ze was Bijbelvast, maar niet dogmatisch en had weinig op met kerkelijke scheidslijnen. Tegelijk ontbrak het haar volgens de biograaf aan kritische zin: ze gaf verhalen en onbewezen claims over kruiden en genezing gemakkelijk door.

Klazien trok volle zalen en wist zelf haar mediaoptredens en boekverkoop te stimuleren, maar riep ook weerstand op. De Vereniging tegen de Kwakzalverij bekritiseerde haar en orthodoxe christenen verzetten zich tegen sommige verhalen die ze vertelde. Haar dochters wilden niet aan de biografie meewerken; hun verhouding met hun moeder was ingewikkeld. Boerboom schetst haar als een resolute, markante vrouw die binnen haar plattelandsmilieu een vorm van emancipatie belichaamde, maar thuis weinig ruimte liet voor anderen.