Kinderen raken verstrikt in gewelddadige groepen: 'Onderdeel van systeem'
In dit artikel:
Het Com-netwerk omvat een internationaal online ecosysteem van vrijwel nihilistische groepen — onder meer 764 en No Lives Matter — waarin leden elkaar aanmoedigen tot extreem geweld en daarvoor worden beloond met punten en sociale status. Volgens onderzoekers van HCSS en de Universiteit Leiden gaat het niet om duidelijke ideologieën, maar om een ‘statuseconomie’ waarin het produceren van gruwelijke content de sleutel is tot acceptatie en macht binnen de groep.
De praktijken variëren van sextortion en het verspreiden van kinderporno tot het dwingen van slachtoffers seksuele handelingen te laten uitvoeren, hun huisdieren te mishandelen of de naam van de groep in hun huid te snijden. Recrutering gebeurt vaak via sociale media en online spellen zoals Roblox; slachtoffers worden eerst benaderd in het open web en daarna naar besloten platforms zoals Telegram of Discord gelokt. Er zijn documenteerde extreme uitwassen: in één geval leidde aanmoediging tijdens een livestream tot zelfverbranding van een man met suïcidale gedachten.
In Nederland zijn inmiddels juridische stappen genomen: één minderjarige is al veroordeeld voor betrokkenheid, en tegen twee anderen — Justin B. en Mert A. — lopen nog strafzaken. HCSS-telling laat zien dat ongeveer zeventig Nederlanders actief zijn in dit netwerk, vooral minderjarigen; nieuwkomers kunnen al acht tot tien jaar oud zijn, terwijl de leidinggevende daderfiguren vaak ouder zijn, soms boven de twintig.
Onderzoekers noemen twee drijvende mechanismen: groepsbinding en desensitisatie. Veel deelnemers zoeken verbondenheid omdat ze offline weinig sociale status of erkenning ervaren; de geslotenheid en exclusiviteit van de groepen versterken het ‘wij’-gevoel. Tegelijk gebruiken leidinggevenden systematisch blootstelling aan extreem materiaal om medeleven en schroom te ondermijnen, en werken ze met afpersing: materiaal dat slachtoffers maakten wordt als chantage-instrument bewaard, waardoor uit stappen praktisch onmogelijk lijkt.
Er zijn ook succesvolle hersteltrajecten: hulpverleners benaderen teruggetrokken deelnemers vaak als bij een verslaving, met nadruk op heropbouw van sociale netwerken en activiteiten zoals sport. De onderzoekers roepen op tot meer preventie en bewustwording door ouders, scholen en hulpinstanties en pleiten voor uitgebreidere juridische instrumenten zodat politie en toezichthouders sneller kunnen ingrijpen in gesloten online netwerken.
Wie met zelfmoordgedachten kampt of zich zorgen maakt om iemand anders, kan contact opnemen met 113 (tel. 113 of 0800-0113, chat via 113.nl).