Kinderen 'leren van het leven zelf'. Waarom steeds meer ouders kiezen voor thuisonderwijs

In dit artikel:

Het aantal kinderen dat in Nederland thuisonderwijs krijgt groeit al jaren met honderden per jaar, maar een duidelijke wettelijke koers ontbreekt nog altijd. De zaak draait om ongeveer 2800 kinderen en hun ouders, die vooral een vrijstelling van de leerplicht aanvragen op basis van levensovertuiging. In de praktijk gaat het lang niet alleen om religie: veel ouders vinden dat scholen te veel druk, uniformiteit en stress veroorzaken, of dat het onderwijs niet past bij hun kind.

Het artikel volgt onder meer Doris (9) en haar broer Iza, die met hun ouders in een camper bij Leiden leven en nooit naar school zijn gegaan. Hun moeder Petra Smolders ziet leren als iets dat vanzelf ontstaat in het dagelijks leven. Ook andere ouders, zoals ondernemer Sophie Dittmar en islamitische ouder Amina Greveling, kiezen voor vormen als attachment parenting en unschooling, waarbij de nieuwsgierigheid van het kind centraal staat. Voor sommigen is thuisonderwijs een bewuste, idealistische keuze; voor anderen een noodoplossing na pesten, ziekte, hoogbegaafdheid of een school die niet passend blijkt.

Tegelijkertijd groeit de onrust over toezicht en kinderrechten. Er is geen onderwijsinspectie voor deze groep, waardoor niemand goed weet hoe het met de kinderen gaat. Leerplichtambtenaren voelen zich machteloos en worden soms gewantrouwd, zeker omdat regels onduidelijk en ongelijk toepasbaar zijn. Eerdere pogingen om thuisonderwijs te reguleren strandden telkens in de politiek. Het Openbaar Ministerie vervolgt ouders inmiddels nauwelijks meer, terwijl de Hoge Raad in april 2026 oordeelde dat een openbare school meestal voldoende alternatief is. Daardoor komt een mogelijk verbod dichterbij, maar kinderrechtenexperts waarschuwen dat een harde ingreep kinderen ook helemaal uit beeld kan laten verdwijnen.