Kinderboekenschrijfster Els Pelgrom (92) gaf vanuit Groningen de aanzet tot het literaire kinderboek

In dit artikel:

Op haar veertigste zette Els Pelgrom het roer om: weg uit een gespannen huwelijk, een paar weken logeren in Allersmaborg in Ezinge en daar op de typemachine in korte tijd het kinderboek De kinderen van het Achtste Woud schrijven — het werk dat haar doorbraak markeerde en de start was van een periode waarin zij een van de toonaangevende Nederlandse kinderboekenschrijvers werd. Pelgrom (geboren Else Koch, Arnhem 1934) ontving in haar loopbaan maar liefst drie Gouden Griffels (1978, 1985 en 1990), een prestatie die alleen Guus Kuijer overtreft.

Sanne van Heijst beschrijft dit en meer in de nieuwe biografie over de nog levende schrijfster. Pelgrom had aanvankelijk bedenkingen bij een levensbeschrijving, maar werkte uiteindelijk actief mee; begin april werd ze 92. De biografe belicht niet alleen de literaire successen maar ook de veelvuldige verhuizingen van Pelgrom — van Groningen (waar een belangrijke periode in de jaren zestig en zeventig plaatsvond) naar langere verblijven in Spanje en later Portugal, en nu een appartement voor senioren in Amsterdam.

Het boek schetst ook haar persoonlijke leven: het huwelijk met beeldhouwer Karl Pelgrom, de jaren in Sleen en Beerta (waar zij deel uitmaakten van een kunstenaarsgemeenschap rond Albert Waalkens) en de uiteindelijke scheiding die haar in staat stelde zich geheel op het schrijven te richten. De sfeer in Beerta — van rockmuziek (Frank Zappa, Jimi Hendrix) tot een discussie in de Tweede Kamer over kunstenaarscommunes — illustreert de onconventionele context waarin zij opereerde.

Pelgrom droeg bij aan een verschuiving in het kinderboek: literaire kwaliteit kreeg voorrang op louter opvoedkundige didactiek. Dat leidde tot veel lof, maar soms ook verzet; Kleine Sofie en Lange Wapper (over een terminaal ziek meisje dat sterft) riep kritiek op vanwege het onderwerp, terwijl Pelgrom pleitte voor onbevangen omgaan met de dood in kinderliteratuur.

Van Heijsts biografie geeft Pelgrom opnieuw zichtbaarheid en levert ook nieuw materiaal op: Pelgrom vond haar dagboeken terug en typte ze tijdens de coronaperiode uit; die verschijnen binnenkort in de Privédomein-reeks. Else – het eigenwijze leven van kinderboekenschrijfster Els Pelgrom (Sanne van Heijst) is verschenen bij Atlas Contact (408 blz., €29,99).