Kijktip: Soldier's Bones
In dit artikel:
Kasper Verkaik, in Berlijn woonachtig documentairemaker, maakte de film Soldier’s Bones over de verdwenen Amerikaanse journalist Alec Shimkin. De film ging op 21 maart in Nederland in première tijdens Movies That Matter in Den Haag; Verkaik meldde zich kort daarvoor ziek vanwege een conflict met producent Zeppers. Verkaik legt uit dat zijn fascinatie voor Vietnam al vroeg begon en dat hij Alec ontdekte in een boek over oorlogsmisdaden — dat bleek aanleiding om in plaats van een fictiescript een documentairefeature te maken over Shimkin, die sinds de zomer van 1972 als missing-in-action staat genoteerd.
De kern van de film is Shimkins reconstructie van een omvangrijke massaslachting tijdens Operation Speedy Express in de Mekongdelta, een episode die Verkaik omschrijft als groter dan My Lai maar die in de Amerikaanse media en geschiedschrijving grotendeels is weggevallen. Shimkin werkte nauwelijks een jaar als journalist voor Newsweek toen hij bewijs bovenhaalde over grootschalig doden van burgers, op een moment dat de vredesonderhandelingen gevoelig lagen. Verkaik bekijkt ook het bredere fenomeen van het Amerikaanse beleid rond het opsporen van vermiste soldaten: miljoenen dollars worden besteed aan het terugvinden van doden, een uiting van patriotisme die tegelijk de vraag oproept of zo’n zoektocht niet soms onthullingen kan blootleggen die het leger liever verborgen hield.
Artistiek verweeft Verkaik de bootreis over de Mekong — geïnspireerd door Apocalypse Now — met Shimkins notities en ooggetuigenverklaringen om zijn zoektocht naar waarheid en de sporen van de oorlog te tonen. Hij plaatst de daderregistratie en het persoonlijke drama naast elkaar: Shimkins aantekeningen tonen dat hij in zijn laatste weken wanhoop voelde; zijn zus, een psychiater gespecialiseerd in oorlogstrauma, herkende tekenen van zware zwaarmoedigheid. Verkaik suggereert dat de weigering van Newsweek om Speedy Express grondig te publiceren, onder druk van het Witte Huis en het Pentagon, mogelijk heeft bijgedragen aan de risico’s die Shimkin toen nam.
Verkaik probeert de film in de VS te laten zien omdat hij vindt dat het verhaal in Amerika nooit de plaats kreeg die het verdiende. Hij voert gesprekken met Amerikaanse producenten en testers, en kreeg steunbetuigingen van journalisten zoals Jon Lee Anderson. Ook Jacques Leslie plaatste een opiniestuk in de Los Angeles Times om distributeurs te bewegen de film in de VS uit te brengen. Soldier’s Bones is te vinden via Cine Deli en zal binnenkort op NPO Doc te zien zijn; Verkaik ziet de film als een poging om Shimkins verhaal en — beeldend — zijn onrustige geest een afsluiting te geven en tegelijk een vergeten hoofdstuk van de Vietnamoorlog onder de aandacht te brengen.