'Kiezers in Latijns-Amerika denken dat ze een keiharde leider moeten hebben'

In dit artikel:

Latijns-Amerika verschuift in hoog tempo naar rechts, met recente verkiezingsoverwinningen van rechtse en in sommige gevallen radicaal-rechtse kandidaten in Colombia en Peru als duidelijkste signalen. Daarmee sluit de regio aan bij eerder succes van figuren als Javier Milei in Argentinië en Nayib Bukele in El Salvador. Alleen Brazilië en Mexico worden onder de grote landen nog door links bestuurd.

Volgens politicologen is die ruk naar rechts vooral een reactie op teleurstelling over linkse regeringen, die volgens veel kiezers te weinig grip kregen op geweld, georganiseerde misdaad en onveiligheid. In landen als Colombia, Peru, Chili en Ecuador speelt angst voor kartels, ontvoeringen en straatcriminaliteit een grote rol. Kiezers kiezen daarbij niet alleen voor rechts, maar opvallend vaak voor de hardste variant, die belooft met keiharde middelen orde op zaken te stellen.

Bukele geldt in de regio als het grote voorbeeld. Hij maakte El Salvador veel veiliger door tienduizenden verdachten massaal op te sluiten, al gebeurde dat vaak zonder zorgvuldig bewijs en onder zware druk op de rechtsstaat. In Colombia grijpt de nieuwe president die lijn aan met plannen voor megagevangenissen en harde acties tegen wat hij “narcoterrorisme” noemt. In Peru won Keiko Fujimori nipt door veiligheid en orde centraal te zetten, waarmee ze voortborduurt op het autoritaire imago van haar vader.

Migratie, vooral uit Venezuela, wordt daarbij vaak aan criminaliteit gekoppeld. Dat thema levert rechts extra stemmen op, zeker in landen waar veel Venezolaanse vluchtelingen zijn opgevangen. De rol van economie was deze keer minder bepalend dan bij eerdere rechtse overwinningen, al blijft de combinatie van onvrede, onzekerheid en wantrouwen tegenover het politieke establishment een krachtige motor achter de verschuiving. Donald Trump versterkt die ontwikkeling moreel en politiek, maar volgens deskundigen levert zijn steun buiten de harde achterban van extreemrechts weinig extra stemmen op.