Kernwapentesten uit het verleden doden nog steeds

In dit artikel:

Sinds 1945 zijn wereldwijd meer dan 2.000 kernwapens tot ontploffing gebracht. De Verenigde Staten voerden ruim de helft van de proeven uit, gevolgd door de Sovjet-Unie met meer dan 700. Ook Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, China, Noord-Korea, India en Pakistan testten kernwapens; mogelijk deed Israël dat eveneens. Tijdens de Koude Oorlog vond gemiddeld bijna wekelijks een kernproef plaats.

Meer dan 500 explosies vonden bovengronds plaats. Samen hadden die een kracht die naar schatting 29.000 keer groter was dan de bom die Hiroshima verwoestte. Voorbeelden zijn de Amerikaanse test op het Bikini-atol in 1954, waarbij twee eilanden verdwenen, en de Sovjet-test van de zogenoemde Tsar Bomba op Nova Zembla in 1961, de krachtigste kernexplosie ooit.

De gevolgen zijn nog steeds merkbaar. In voormalige testgebieden, onder meer op de Marshalleilanden, in Kazachstan, Algerije en Xinjiang, worden relatief veel mensen ernstig ziek. Ook militairen die bij proeven betrokken waren, werden getroffen. Radioactieve neerslag verspreidde zich bovendien over landsgrenzen; volgens aangehaalde studies zullen daardoor wereldwijd al honderdduizenden en op langere termijn mogelijk miljoenen mensen voortijdig overlijden, vaak aan kanker.

Door protesten kwamen er in 1963 beperkingen op kernproeven en in 1996 het alomvattende verbod (CTBT). Dat verdrag is echter nooit in werking getreden, omdat enkele kernmachten het niet hebben geratificeerd. De VS en Rusland testten sinds de jaren negentig niet meer; Noord-Korea voerde in 2017 de laatste bekende proef uit. Op de internationale dag tegen nucleaire testen, 29 augustus, waarschuwt kernwapenexpert Jip van Dort van PAX daarom voor een mogelijke terugkeer van kernproeven. Hij pleit er ook voor dat Nederland het in 2021 van kracht geworden verdrag tegen kernwapens (TPNW) omarmt, dat hulp aan slachtoffers en opruiming van radioactieve vervuiling verplicht stelt.