Karel Pander (78) maakte schaalmodel van 41 oude Friese kerken

In dit artikel:

Karel Pander uit Garyp heeft ruim veertig jaar met grote passie schaalmodellen gebouwd van Friese kerken. Tijdens Tsjerkepaad, de jaarlijkse Friese kerkenroute, exposeert hij 41 miniaturen van oude kerken, waaronder die van zijn eigen Petruskerk. Zijn eerste model dateert uit 1981 en was op schaal 1:40, daarna schakelde hij over naar een kleinere en praktischere schaal van 1:100. Met behulp van een uitschuifbare hengel van 8,30 meter, waarmee hij kerken exact opmeet, en foto's berekent hij de verhoudingen nauwkeurig.

Pander bouwde met zorg elk detail na, zoals torens, zadeldak- en spitstorens, ramen en soms zelfs luiken. Hij heeft bewust niet alleen kerken van de Stichting Alde Fryske Tsjerken verwerkt; vier modellen horen niet bij deze organisatie. Hoewel hij begon met figuurzagen voor de ramen, schildert hij deze nu vanwege fysieke klachten. Zijn materiaal koopt hij goedkoop bij de Action, waarbij hij schilderspaneeltjes bewerkt.

De maker, zelf veertig jaar leraar exacte vakken, geniet van het technische aspect en het precieze berekenen van zijn modellen. Zijn favoriete kerk is de Johanneskerk in Britsum, maar ook opvallende werken zijn de grote kerk van Wânswert, de gemetselde toren van Harich en unieke details zoals luiken in Goïngaryp. Na deze reeks heeft hij besloten te stoppen met het bouwen van kerken vanwege ruimtegebrek en de vele herhalingen in zijn collectie.

Toekomstig richt hij zich op het maken van schaalmodellen van traditionele kop-hals-rompboerderijen, waarbij hij al een eerste exemplaar langs de snelweg bij Akkrum in gedachten heeft. Zijn collectie, opgebouwd van oktober 2023 tot maart 2024, toont niet alleen zijn ambachtelijke vaardigheden, maar ook een liefde voor de Friese cultuur en historie. Met deze tentoonstelling draagt Pander bij aan het behoud en de zichtbaarheid van het religieuze erfgoed in Friesland.