Kanker- en darmonderzoeker winnen prestigieuze 'Belgische Nobelprijs': "Bekroning voor 20 jaar onderzoek"

In dit artikel:

De onderzoekers Diether Lambrechts (KU Leuven, VIB Center voor Kankerbiologie) en Patrice Cani (UC Louvain, Louvain Drug Research Institute) krijgen dit jaar de Francqui‑Collenprijs, de belangrijkste Belgische wetenschapsprijs die afwisselend werk in exacte, humane of biologische/medische wetenschappen beloont. De onderscheiding gaat gepaard met 250.000 euro, waarvan 200.000 euro bestemd is voor nieuw onderzoek.

Lambrechts wordt erkend voor zijn kankeronderzoek, waarin hij tumoren op celniveau in kaart brengt met onder meer single‑cell‑technologie. Zo ontwikkelde zijn groep biomarkers voor darm‑ en eierstokkanker die voorspellen welke patiënten baat hebben bij dure behandelingen zoals immunotherapie. Dat maakt het mogelijk behandelingen selectiever te geven — patiënten die waarschijnlijk niet reageren worden zo beschermd tegen onnodige bijwerkingen — en helpt kosten te besparen. Omdat bestaande tests voor eierstokkanker niet werden terugbetaald door privacygerelateerde EU‑problemen, ontwikkelde Lambrechts samen met UZ Leuven een betaalbaarder alternatief dat nu wel vergoed wordt. Over de prijs zei hij: "Dit is een bekroning voor de voorbije 20 jaar… Onderzoek is een proces dat traag gaat."

Cani krijgt de prijs voor zijn werk aan het microbioom en de wisselwerking tussen voeding, darmbacteriën en zogenaamde welvaartsziekten. Hij toonde onder meer aan dat Akkermansia muciniphila een belangrijke rol speelt bij obesitas en legde verbanden tussen darmen en hersenen — bijvoorbeeld hoe eetlust en stress elkaar beïnvloeden en hoe de hersenen snel de samenstelling van het microbioom kunnen sturen. Vorig jaar ontdekte zijn team ook een nieuwe darmbacterie: Dysosmobacter welbionis.

Samen illustreren beide laureaten hoe fundamenteel onderzoek kan leiden tot concrete diagnostische tools en therapeutische strategieën die zowel patiëntenzorg als gezondheidskosten beïnvloeden.