Kan de VS straks meekijken met DigiD? 'Hier is al vaak voor gewaarschuwd'
In dit artikel:
De voorgenomen overname van het Nederlandse IT-bedrijf Solvinity door het Amerikaanse Kyndryl heeft deze week in de Tweede Kamer brede onrust veroorzaakt. Solvinity beheert cruciale overheidsdiensten zoals DigiD en MijnOverheid, en experts, belangenorganisaties en Kamerleden waarschuwen dat een Amerikaanse eigenaar risico’s kan meebrengen voor de Nederlandse regie over digitale data en dienstverlening.
Kyndryl – een Amerikaanse specialist in het beheren van digitale infrastructuur met ongeveer 475 werknemers in Nederland – is de hoogste bieder. Tijdens het Kamerdebat probeerde het Nederlandse management van Kyndryl zorgen weg te nemen door te benadrukken dat technische en juridische maatregelen toegang van Amerikaanse instanties tot Nederlandse gegevens moeten en kunnen blokkeren. Het bedrijf zegt dat toegang tot data alleen binnen de EU mogelijk is en dat het zich juridisch zou verzetten tegen onrechtmatige verzoeken.
Deskundigen blijven echter sceptisch. Oud-D66-Kamerlid en techexpert Kees Verhoeven wijst op de groeiende machtsconcentratie van Amerikaanse techreuzen en op het veranderde geopolitieke speelveld, waarin Amerikaanse drukmiddelen — onder andere zichtbaar tijdens het presidentschap van Donald Trump — Nederland kwetsbaarder kunnen maken. Bert Hubert, onafhankelijk techspecialist en voormalig toezichthouder bij de AIVD, noemt de huidige mate van uitbesteding aan commerciële partijen “doorgeschoten” en pleit ervoor dat vitale infrastructuur zwaarder onder nationale controle komt, bijvoorbeeld via een Rijkscloudbedrijf dat wel overheidseigendom maar autonome bedrijfsvoering heeft.
Praktische voorstellen zijn stapgewijze terugkeer van ICT naar de overheid, te beginnen met één ministerie als proef, en strengere regulering rondom centrale systemen zoals DigiD. Daardoor zouden afhankelijkheid en kosten op termijn verminderd kunnen worden, stellen de experts.
Formeel wordt de voorgenomen overname beoordeeld door Bureau Toetsing Investeringen; dat orgaan adviseert de minister van Economische Zaken en kan voorwaarden stellen of in uitzonderlijke gevallen een overname afraden. Kyndryl zegt bereid te zijn mee te werken aan oplossingen om risico’s te beperken. In de Kamer bestaan nog twijfels: GroenLinks-PvdA-Kamerlid Barbara Kathmann wil de overname tegenhouden en meer dan 141.000 Nederlanders hebben inmiddels een petitie ondertekend tegen de transacties.
Kortom: de zaak draait niet alleen om één bedrijfsdeal, maar om de bredere vraag hoe Nederland zijn digitale soevereiniteit kan beschermen in een wereld waar technologische infrastructuren steeds vaker in buitenlandse handen zitten.