Kan AI je helpen bij digitale toegankelijkheid?
In dit artikel:
AI en digitale toegankelijkheid groeien tegelijk in belang: organisaties zien kansen om met slimme tools hun content inclusiever te maken, terwijl wetgeving en verwachtingen aanscherpen. Digitale toegankelijkheid betekent dat websites en apps bruikbaar moeten zijn voor iedereen, ook mensen met een beperking. De Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) vormen de standaard; die is sinds 2018 verplicht voor overheden en wordt vanaf juni 2025 breder verplicht voor bedrijven door de European Accessibility Act (EAA). Naast technische aanpassingen hoort er ook administratie bij, zoals toegankelijkheidsverklaringen en audits.
Waar AI concreet helpt
- Teksten begrijpelijker maken: taalmodellen kunnen jargon en complexe zinnen vereenvoudigen, nuttig voor mensen met dyslexie of concentratieproblemen. Nabewerking blijft nodig omdat AI nuanceringen mist.
- Ondertiteling en transcriptie: automatische ondertiteling versnelt het toegankelijk maken van gesproken content, mits menselijk gecontroleerd op fouten.
- Kleurcontrasttesten: AI-tools en checkers (bijvoorbeeld in sommige tekstverwerkers) kunnen snel aangeven of contrasten voldoen aan WCAG-eisen.
- Toegankelijke pdf’s: tools zoals NLdoc (Logius) en commerciële oplossingen gebruiken AI om veel van het werk bij het repareren en omzetten van pdf’s te automatiseren, wat tijd en kosten scheelt.
- Basale codechecks: AI kan ontwikkelaars wijzen op ontbrekende alt-teksten of structurele fouten in HTML, maar ziet niet hoe een gebruiker de site ervaart.
Belangrijke beperkingen en risico’s
- Slechte trainingsdata: veel AI-modellen leren van bestaande webcontent—meer dan 85% van homepages voldoet niet aan toegankelijkheidseisen—waardoor AI-systemen bestaande fouten kunnen repliceren. Automatische studies tonen dat kleurcontrast bij ruim 80% faalt.
- Geen vervanging voor echte gebruikerservaring: AI kan geen menu’s bedienen met een schermlezer of testen hoe reële gebruikers navigeren; dat vereist handmatige audits en tests met mensen met een beperking.
- Inconsistente en onbetrouwbare output: resultaten hangen sterk af van prompts en expertise rond WCAG; zonder goede prompts krijg je wisselende of onzinnige bevindingen.
- Fout-positieven en contextverlies: tools signaleren soms vermeende problemen die, als je ze ‘oplost’, de gebruikservaring kunnen verslechteren. AI mist het grotere, inclusieve plaatje en beoordelingsvermogen.
- Slechte representatie in beeldmateriaal: AI-gegenereerde beelden tonen zelden mensen met een beperking; onderzoek laat zien dat zij in minder dan 3,5% van online portretten voorkomen, en AI vergroot die blinde vlek.
- Schijnveiligheid: overtuigende AI-output kan achterlopen op wetgeving of onjuiste bronnen gebruiken; formele rapporten en wettelijke onderbouwing blijven menselijke toetsing vereisen.
Aanpak: AI als hulpmiddel, mens als eindverantwoordelijke
Benader AI als assistent die veel repetitief werk kan versnellen, maar laat mensen de regie houden. Combineer AI-ondersteuning met deskundige handmatige audits, tests door echte gebruikers en een duidelijke strategie. Vooral wanneer naleving van WCAG en EAA wettelijk verplicht is, is blind vertrouwen op AI riskant: het kan leiden tot boetes en reputatieschade.
Hulp en begeleiding
Proper Access biedt audits, advies en begeleiding bij WCAG- en EAA-conformiteit en werkt samen met consultant/trainer Marlies Klooster om teams te ondersteunen in content, communicatie en UX. Zij pleiten ervoor AI slim in te zetten, maar niet als hoofdrolspeler.