Kamer steunt hogere NAVO-norm: 'Na tachtig jaar vrede is oorlogsdreiging reëel'

In dit artikel:

De Tweede Kamer toont brede steun voor het kabinetsplan om de defensie-uitgaven fors te verhogen, zodat Nederland voldoet aan de nieuwe NAVO-norm van 5 procent van het bbp. Dit is mede ingegeven door de oorlog in Oekraïne en onzekerheden over de Amerikaanse toewijding aan Europa. Het kabinet stelt voor om jaarlijks 16 tot 19 miljard euro extra uit te trekken, waarmee de defensie-uitgaven stijgen van ruim 2 procent naar 5 procent, verdeeld in 3,5 procent voor operationele defensie en 1,5 procent voor gerelateerde investeringen zoals infrastructuur. Hiermee gepaard gaan plannen voor zeventien- tot achttienduizend nieuwe voltijdsbanen binnen defensie.

Hoewel de meerderheid van de Kamer het belang van een hogere defensiebegroting onderschrijft, uiten sommige partijen zoals GroenLinks-PvdA en de PVV zorgen dat deze investering niet ten koste mag gaan van de verzorgingsstaat, waaronder zorg, onderwijs en duurzaamheid. Ze benadrukken dat je niet moet knibbelen aan de fundamenten die je eigenlijk wilt beschermen.

SGP, VVD en CDA pleiten verder voor een wettelijke verankering van de NAVO-norm, om te voorkomen dat defensie-uitgaven in de toekomst weer omlaag gaan. VVD-leider Dilan Yesilgöz noemt het huidige beleid een 'jojopolitiek met onze veiligheid': het terugschroeven van defensie leidt tot jarenlange herstelperiodes. GroenLinks-PvdA verzet zich daarentegen tegen een wettelijke vastlegging, vanwege onzekerheid over de uitwerking en de wens om flexibiliteit te behouden in een veranderende internationale context.

Opvallend is dat de Eerste Kamer gisteren juist instemde met een wet die de oude NAVO-norm van 2 procent wettelijk vastlegt, een maatregel waar onder meer GroenLinks-PvdA tegen stemde omdat die norm inmiddels verouderd is. Kritiek hierop noemt Timmermans zelfs 'fetisjisme', aangezien de kans groot is dat Nederland in de toekomst niet onder die 2 procent zal zakken.

Enkele kleinere partijen, waaronder SP, DENK, Partij voor de Dieren en FVD, stemmen principieel tegen de verhoging. SP-leider Jimmy Dijk noemt het een geldverspillende wapenwedloop en vreest dat duurzame sociale voorzieningen zoals huurbevriezing en ouderenzorg onder druk komen te staan doordat er wel miljarden extra vrijgemaakt worden voor defensie, maar niet voor sociale zekerheid.

In het debat is de urgentie voor meer defensiebudget breed erkend, maar verschillen de opvattingen over de wijze van uitvoering en de relatie met andere maatschappelijke prioriteiten scherp. Het kabinet streeft ernaar om uiterlijk in 2024 aan de NAVO-norm te voldoen, met een zorgvuldige balans tussen bescherming en sociale investeringen.