Kamer schrapt dwangsommen in asielzaken: miljoenenregeling verdwijnt
In dit artikel:
De Tweede Kamer heeft besloten om de regeling van rechterlijke dwangsommen in asielzaken af te schaffen. Een amendement van SGP, JA21, VVD en ChristenUnie, aangenomen dinsdag, haalt een maatregel weg die vorig jaar de staat naar schatting 79 miljoen euro kostte zonder dat de behandelingsduur bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) afnam. De wijziging is onderdeel van een aanpassing van de Wet vreemdelingenbewaring en bevat ook versoepelingen om mensen die overlast veroorzaken als ongewenst te verklaren — daarmee keren onderdelen van de eerder verworpen Asielnoodmaatregelenwet via een andere route terug.
De indieners stellen dat de financiële prikkel van dwangsommen veel publiek geld opslokte terwijl procedures niet versneld werden; individuele uitspraken liepen soms in de tienduizenden euro’s. Volgens hen blijft de rechtsbescherming intact: rechters kunnen de IND nog steeds verplichten binnen een redelijke termijn te beslissen, maar de automatische geldboete voor uitblijvende beslissingen verdwijnt.
De stap past in een bredere verscherping van het Nederlandse asielbeleid sinds het aantreden van het huidige kabinet: invoering van een tweestatusstelsel, beperkingen op nareis en kortere verblijfsvergunningen. Dat betekent dat veel eerder aangekondigde maatregelen alsnog doorgang lijken te vinden, al zonder de harde asielstop waar veel rechtse kiezers op hadden gehoopt. CDA-leider Henri Bontenbal gaf al aan weinig ruimte te zien voor verdere aanscherping en minister Christianne van den Brink zegt geen reden te zien om staatsnoodrecht in te voeren; het kabinet zoekt binnen bestaande wetgeving naar manieren om de instroom te drukken. Ook wordt gewerkt aan een wetsvoorstel om uitgeprocedeerde asielzoekers strafbaar te stellen als zij hun eigen uitzetting dwarsbomen — een onderdeel dat eerder in de Asielnoodmaatregelenwet zat.
Tegelijk kiest België een strengere koers: daar weigert de overheid opvang aan mensen die eerder al in een ander EU-land asiel aanvroegen, wat volgens Belgische ministers bijdraagt aan een sterke daling van aanvragen (30,5% minder in Q1 2026). Nederland volgt die ontwikkelingen, maar blijft volgens het kabinet binnen juridische kaders opereren.