Kleine partijen fel over kiesdrempel: 'Juist wij houden parlement overeind'

In dit artikel:

Het voorstel van de nieuwe coalitie om te onderzoeken of de kiesdrempel verhoogd moet worden, is in de Tweede Kamer weggestemd voordat het plan verder kon worden uitgewerkt. Een motie van ChristenUnie-leider Mirjam Bikker, waarin onderzoek naar een hogere drempel werd afgewezen, kreeg steun van de hele oppositie.

D66, CDA en VVD hadden in het coalitieakkoord aangegeven dat een hogere kiesdrempel de politieke versplintering moet tegengaan. Nu is voor één Kamerzetel bij de laatste verkiezingen ongeveer 70.480 stemmen nodig (0,67%). Ter vergelijking: Duitsland hanteert een drempel van 5 procent. De coalitie wijst op praktische nadelen van veel kleine partijen: moeilijke coalitievorming, langere debatten en kortere spreektijden in de Kamer, en daarmee mogelijk minder effectieve besluitvorming.

Kleine partijen zoals de SGP en ChristenUnie waarschuwen dat een drempel van bijvoorbeeld drie tot vijf zetels hun voortbestaan bedreigt. SGP-leider Chris Stoffer wees erop dat middelgrote en kleine partijen vaak juist bijdragen aan stabiliteit en het ondersteunen van kabinetten. Politicoloog Tom van der Meer bevestigt dat de afgenomen stabiliteit niet primair door de kleinste partijen komt, maar door het ontstaan van meerdere middelgrote partijen in plaats van een paar grote partijen van vroeger. Hij waarschuwt ook voor het effect van verloren stemmen: bij een drempel van 3 procent zouden honderdduizenden stemmen buiten beschouwing blijven; bij 5 procent kan dat meer dan een miljoen betreffen.

Eerdere adviezen tonen aan dat een drempel pas echt effect heeft bij zeer hoge percentages (Remkes-commissie: circa 10%), maar zo’n niveau botst met het representatiegevoel. De VVD pleit voor 2 procent, maar onderzoek zegt dat dat weinig op zou lossen. Als alternatief stelt Van der Meer voor om de drempel voor deelname aan verkiezingen te verhogen door meer handtekeningen te eisen (nu ongeveer 600), zodat nieuwe partijen eerst draagvlak moeten aantonen.

Bikker werkt ondertussen aan een eigen tegenvoorstel om de democratie te versterken en stelt dat instabiele kabinetten meer te maken hebben met politiek gedrag en cultuur dan met partijen van slechts drie zetels.