Kabinet zet deur naar eurobonds verder open via Oekraïne-steun

In dit artikel:

Nederland beweegt via defensiesamenwerking voorzichtig weg van zijn jarenlange verzet tegen gezamenlijke Europese schulden. In een brief van 5 oktober schrijft minister van Defensie Dilan Yeşilgöz dat Nederland zich heeft ingezet voor een EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne. De EU leent dit bedrag zelf op de kapitaalmarkt om Oekraïne in 2026 en 2027 economisch en militair te steunen; 60 miljard euro is bestemd voor militair materieel. Nederland betaalt mee aan de rente zolang Rusland geen herstelbetalingen doet.

Dat is een koerswijziging ten opzichte van eerdere kabinetten. Premier Mark Rutte sloot eurobonds in 2020 nog vrijwel volledig uit en het coronaherstelfonds werd als een tijdelijke uitzondering gepresenteerd. Toen de EU-landen in december 2025 besloten tot de Oekraïnel lening, gaf Nederland aanvankelijk de voorkeur aan bevroren Russische tegoeden. Nu presenteert het kabinet de gezamenlijke lening als een actieve Nederlandse inzet, hoewel het formeel niet het woord eurobonds gebruikt.

Ook bij het Europese defensiefonds SAFE wil Nederland nauwer aansluiten. Via dit programma leent de Europese Commissie 150 miljard euro aan lidstaten voor gezamenlijke wapenaankopen. Nederland deed niet mee aan de eerste ronde, omdat het zelf goedkoper kon lenen en deelname ook zonder SAFE-lening mogelijk was. Defensie erkent nu dat dit als geringe belangstelling voor samenwerking kon worden opgevat. Bij een tweede ronde, die mogelijk eind 2026 begint, wil Nederland deelname aan gezamenlijke projecten stimuleren en partnerlanden actief benaderen. Of het daarvoor zelf geld leent, blijft onduidelijk.

Daarnaast onderzoekt Nederland met het Verenigd Koninkrijk, Finland en Polen een defensiemechanisme waarmee landen gezamenlijk wapens en voorraden kunnen aanschaffen zonder die kosten volledig op hun nationale balans te zetten. Ambtenaren waarschuwen ondertussen dat Defensie nog onvoldoende is ingericht om de groeiende stroom Europese financiering te beheren en daarover verantwoording af te leggen.

Het kabinet rechtvaardigt de nieuwe aanpak met de toenemende Russische dreiging, schaalvoordelen en betere samenwerking tussen Europese legers. Ook de Nederlandse defensie-industrie kan profiteren. De komende jaren volgen besluiten over een nieuwe SAFE-ronde en een voorgesteld EU-budget van 131 miljard euro voor defensie, veiligheid en ruimtevaart. Het parlement moet de Europese defensiesamenwerking nog bespreken.