Kabinet worstelt met hypotheekrenteaftrek - een van de opties: hopen op eerlijkheid Nederlander

In dit artikel:

In Den Haag is de hypotheekrenteaftrek opnieuw op de politieke agenda gekomen: ambtenaren adviseren om de regeling te beëindigen of ingrijpend te wijzigen, terwijl CDA en D66 al voor afbouw zijn en de VVD zich fel als verdediger opstelt. Vicepremier en VVD-leider Dilan Yesilgöz probeerde woensdag bij een persconferentie de rust te bewaren, maar de verhoudingen binnen het kabinet zijn duidelijk gespannen.

Het probleem is technisch en historisch: sinds 2001 geldt er een maximumduur van 30 jaar voor renteaftrek, maar er bestaat geen centraal register waarin wordt vastgelegd hoe lang iemand echt van die aftrek gebruikmaakt. De Belastingdienst mag die gegevens niet bijhouden vanwege privacyregels en burgers hoeven hun administratie niet decennia lang te bewaren. Daardoor kunnen mensen vanaf 2031 nog tot 2043 onterecht aftrek blijven claimen; pas hypotheken vanaf 2013 zijn verplicht aflossend, waardoor het knelpunt daarna wegvalt.

Ambtenaren stellen dat ingrijpen noodzakelijk is en liefst snel. Zij schetsen meerdere beleidsopties met elk hun voor- en nadelen:
- Per direct stoppen met aftrek vanaf 2031 (besparing ~1,4 miljard euro per jaar tussen 2031 en 2043), maar dat zou sommige huiseigenaren beroven van waar ze recht op hadden en op rekenden.
- Een overgangsregeling die mensen verplicht deels over te stappen op aflossende hypotheken.
- Wachten tot 2043 en dan in één keer oude rechten beëindigen (kost de staat over die periode juist gemiddeld ~1,4 miljard per jaar omdat sommige mensen langer aftrek houden).
- Geleidelijke afbouw voor oude hypotheken, wat veel uitvoeringscapaciteit van de Belastingdienst vergt — en die organisatie heeft al moeite al haar taken uit te voeren.

Er is één positief scenario: ambtenaren denken dat de naleving van burgers de schade beperkt als het kabinet niets doet; dat zou de staat vanaf 2031 naar schatting ongeveer 100 miljoen euro per jaar kosten. Toch raden zij af op dat vertrouwen te bouwen wegens ongelijkheid tussen burgers.

Politiek is de inzet groot: de VVD profileerde zich in de campagne als beschermer van de aftrek, dus iedere wijziging raakt de partijdirectie en kan leiden tot nieuwe onderhandelingen binnen het kabinet. D66-staatssecretaris Eelco Eerenberg gaf aan dat een keuze mogelijk nog binnen deze regeerperiode moet vallen en dat een politiek gesprek in de ministerraad er waarschijnlijk zal komen.