Kabinet wil Woo inperken om te bezuinigen, nog vóór beloofde evaluatie

In dit artikel:

Het kabinet-Jetten wil de Wet open overheid (Woo) mogelijk inperken om te bezuinigen, hoewel de wettelijke evaluatie van de wet nog niet is afgerond. In een Kamerbrief van 26 oktober schrijft het kabinet dat de Woo leidt tot hoge juridische en administratieve lasten. Ambtenaren onderzoeken daarom welke soorten documenten in de toekomst nog opvraagbaar moeten blijven. Concrete wetsvoorstellen zijn er nog niet.

De Woo geeft burgers en journalisten toegang tot overheidsinformatie, zoals interne e-mails, ambtelijke adviezen en andere documenten. De herziening maakt deel uit van de bezuinigingsoperatie Slagvaardige Overheid, die in 2027 900 miljoen euro moet opleveren en vanaf 2035 jaarlijks 3,5 miljard euro. Hoeveel daarvan via de Woo moet worden bespaard, is nog onbekend.

Tijdens de kabinetsformatie werden al mogelijke beperkingen genoemd. Daarbij ging het onder meer om het uitsluiten van interne communicatie, ambtelijke adviezen en conceptdocumenten, een maximumomvang voor verzoeken, het doorberekenen van kosten en een limiet op het aantal verzoeken per persoon. Het kabinet heeft nog niet bekendgemaakt welke opties het overneemt.

De plannen wijken af van het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. Daarin staat dat eerst de evaluatie, die in 2026 werd verwacht, moet worden afgewacht voordat wordt bekeken of de Woo moet worden aangepast. De Rijksuniversiteit Groningen voert het onderzoek uit in opdracht van het WODC; het eindrapport wordt vóór de zomer van 2027 verwacht. Het kabinet bereidt wetswijzigingen alvast voor, zodat het daarna snel kan handelen.

Voorstanders van openbaarheid vrezen dat de journalistieke en publieke controle op de overheid verzwakt. Tim Staal van Woo-kenniscentrum SPOON noemt uitsluiting van documenttypen desastreus. Ook journalistieke organisaties verzetten zich tegen de plannen en vinden dat de overheid eerst haar informatiehuishouding en werkprocessen moet verbeteren.

Onderzoeker Aline Klingenberg wijst daarnaast op lange behandelingstijden, gebrekkige overheidsarchieven en mogelijk misbruik van Woo-verzoeken. Het aantal verzoeken steeg volgens Binnenlandse Zaken in twee jaar met 28,7 procent. De uitwerking van de bezuinigingen volgt in de voorjaarsnota.