Kabinet wil 'Rutte-norm' van 5 procent voor defensie halen, maar hoe dan?

In dit artikel:

Het kabinet bespreekt vrijdag de Nederlandse bijdrage aan de komende NAVO-top in Den Haag, waarbij een belangrijke beslissing moet vallen over het verhogen van de defensie-uitgaven naar de ‘Rutte-norm’ van 3,5 procent van het BBP. Deze norm, gevraagd door NAVO-voorzitter Mark Rutte en aangedrongen door de VS, houdt in dat Nederland jaarlijks 16 tot 19 miljard euro extra moet uittrekken voor defensie, gericht op materieel zoals tanks, straaljagers en raketten. Daarnaast mag 1,5 procent van het BBP besteed worden aan aanverwante zaken, zoals digitale veiligheid en infrastructuur die in tijden van oorlog cruciaal zijn.

Hoewel het rompkabinet van VVD, NSC en BBB zich wil verbinden aan deze hogere norm, blijft de financiering een heikel punt. De coalitiepartijen zijn het erover eens dat ze uiteindelijk meer moeten investeren, maar het is nog onduidelijk wanneer en op welke manier deze forse kosten gedekt kunnen worden. Dit moet waarschijnlijk gepaard gaan met bezuinigingen in andere sectoren zoals zorg, onderwijs, sociale zekerheid en infrastructuur, wat gevoelig ligt en voor verdeeldheid zorgt binnen de coalitie. Vooral BBB dringt aan op meer duidelijkheid over de timing en de betalingswijze, wat kan leiden tot een uitstel van een definitieve beslissing.

Vanwege deze verdeeldheid wordt verwacht dat het kabinet vrijdag alleen een intentieverklaring zal afgeven om op een later moment te streven naar het bereiken van de 3,5 procent norm. Concrete keuzes over het moment en de financiering van deze uitgaven worden mogelijk uitgesteld tot Prinsjesdag of volgend jaar. In eerste instantie zal het gaan om een eerste verhoging van enkele miljarden euro’s, die nog haalbaar wordt geacht.

Voor het doorvoeren van deze plannen is steun van oppositiepartijen noodzakelijk, aangezien de PVV zich niet gebonden voelt aan coalitieafspraken na de kabinetsval. Toch lijkt er op papier een Kamermeerderheid aanwezig te zijn, mede dankzij steun van CDA, D66 en GroenLinks/PvdA. Deze partijen stellen echter wel voorwaarden, vooral met het oog op sociale zekerheid; zo waarschuwde GroenLinks-PvdA-Kamerlid Jesse Klaver dat er geen geld ten koste van sociale voorzieningen mag gaan.

Dinsdag volgt een Kamerdebat over de Nederlandse inzet voor de NAVO-top, waar politieke steun voor de nieuwe defensienorm cruciaal is om bij de NAVO-top een sterk mandaat te hebben. Daarmee blijft het onderwerp de komende weken een centraal punt in de Nederlandse politiek, waarbij veiligheid, begroting en politieke consensus samenkomen.