Kabinet wil onderwijs voor asielkinderen uitbreiden

In dit artikel:

VVD-staatssecretaris Judith Tielen van Onderwijs wil de tijdelijke wet voor onderwijs aan asielzoekerskinderen en andere nieuwkomers vanaf 2028 vervangen door een nieuw wettelijk stelsel. De plannen zijn nog niet definitief: eerst volgen uitvoeringstoetsen, een internetconsultatie en behandeling in de Tweede en Eerste Kamer. Die consultatie staat gepland vóór de zomer van 2027.

De belangrijkste financiële investering is 28,6 miljoen euro. Daarmee moet DUO vanaf 2028 automatisch extra bekostiging toekennen aan basisscholen met nieuwkomers. Scholen hoeven dan niet langer zelf een aanvraag in te dienen. Volgens OCW is dit bedrag al gedekt in de Voorjaarsnota’s van 2025 en 2026. De huidige aanvraagregeling is volgens het ministerie onvoldoende controleerbaar en geldt daarom als een onrechtmatigheid; DUO moet voortaan zelf bepalen welke leerlingen meetellen.

Voor andere onderdelen van de hervorming is nog geen extra geld beschikbaar. Die moeten budgetneutraal worden uitgevoerd, waarschijnlijk door middelen binnen bestaande budgetten te verschuiven. Het is niet duidelijk hoe dat precies uitpakt voor nieuwkomersscholen en het reguliere onderwijs. Deze koers was al ingezet door Tielens voorganger Mariëlle Paul en wordt door Tielen voortgezet.

Tegelijkertijd verlaagt OCW de ramingen voor de nieuwkomersbekostiging, omdat het ministerie verwacht dat minder leerlingen en studenten instromen dan eerder voorzien. De verlaging loopt op van 6,8 miljoen euro in 2026 tot 25 miljoen euro in 2030. Daar staat een afzonderlijke correctie van ongeveer 28 miljoen euro per jaar tegenover vanwege een rekenfout uit 2023.

De financiële keuzes komen terwijl er geen volledig landelijk overzicht is van leerlingen die op onderwijs wachten en de duur van die wachttijd. Sinds de tijdelijke wet zijn twintig voorzieningen met samen ongeveer 1.350 plaatsen opgericht. In schooljaar 2023/2024 waren er naar schatting 27.300 leerplichtige nieuwkomers en was er volgens een eerdere tussenrapportage een tekort van minstens duizend onderwijsplekken.

Een evaluatie concludeert dat de tijdelijke wet slechts gedeeltelijk werkt. Vooral een doorlopende onderwijsloopbaan voor nieuwkomers komt onvoldoende van de grond. Onderzoekers adviseren structurelere financiering, zodat scholen capaciteit kunnen opbouwen. Ook oudere nieuwkomers lopen vast: ongeveer een vijfde van de 16-plussers stond in de eerste vijf jaar na vestiging geen enkel schooljaar ingeschreven, terwijl betrouwbare gegevens over hun verzuim ontbreken.