Kabinet wil geheime diensten meer ruimte geven: 'Het dreigingsniveau is ongekend'

In dit artikel:

Het kabinet heeft vrijdag een voorstel gepresenteerd voor een nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Minister Dilan Yeşilgöz (Defensie) wil de AIVD en MIVD meer ruimte geven om sneller en gerichter op te treden tegen onder meer cyberaanvallen, spionage, sabotage en buitenlandse beïnvloeding. Volgens het kabinet is het dreigingsbeeld sinds de huidige wet uit 2017 sterk veranderd, vooral door de toenemende activiteiten van Rusland, China en Iran.

Een belangrijk onderdeel van het voorstel is dat operaties minder vaak vooraf worden getoetst. Een deel van het toezicht verschuift naar tijdens en na de uitvoering. De waarborgen blijven volgens Yeşilgöz bestaan en worden ondergebracht bij één nieuw, onafhankelijk toezichtorgaan. De diensten zouden bovendien intensiever mogen samenwerken met overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Onlineplatforms en banken kunnen worden verplicht gegevens aan de diensten te verstrekken.

De ruimere bevoegdheden komen er ondanks herhaalde kritiek van toezichthouder CTIVD. Die stelde dat de AIVD en MIVD zich bij het verzamelen, bewaren en verwerken van grote datasets niet altijd aan de wet hielden en onvoldoende rekening hielden met relevantie en privacyrisico’s. Het wetsvoorstel bevat ook staatsnoodrecht voor buitengewone omstandigheden, zoals een grootschalig conflict, maar daarvoor is goedkeuring van het parlement nodig. Eerst volgt een consultatie; daarna behandelt de Tweede Kamer het voorstel.