Kabinet vecht Greenpeace-zege aan: hoger beroep tegen klimaatvonnis Bonaire
In dit artikel:
Het kabinet van minister Stientje van Veldhoven (D66, Klimaat en Groene Groei) gaat in hoger beroep tegen een ingrijpend vonnis van de rechtbank in Den Haag, dat de Staat verplichtte om binnen anderhalf jaar bindende doelen in te voeren om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen ter bescherming van Bonaire. De zaak was aangespannen door Greenpeace; de rechtbank oordeelde dat de huidige maatregelen onvoldoende zijn voor de inwoners van het Caribische eiland.
De beslissing stuitte in politiek Den Haag op felle kritiek. Kamerleden spraken van judicial activism, mede omdat een van de rechters zich actief op social media zou hebben uitgelaten over het klimaat. BBB-leider Henk Vermeer vroeg Kamervragen aan en stelde dat het vonnis berustte op onjuiste aannames en onvolledige interpretaties van internationale afspraken. De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak waarschuwde vervolgens tegen het in twijfel trekken van rechterlijke onafhankelijkheid.
Kabinetbronnen zeggen dat er ook inhoudelijke bezwaren zijn: juristen van drie ministeries concluderen dat het vonnis juridische gebreken kent, onder meer door vermeende verkeerde interpretaties van internationale rapporten. Als belangrijk argument voert het kabinet aan dat de Haagse rechtbank slotteksten van klimaattoppen heeft gebruikt als juridische normen; die teksten zijn diplomatiek van aard en niet per se juridisch bindend. Daarnaast riep de uitspraak op om ook emissies van internationale lucht- en zeevaart mee te nemen in nationale reductiedoelen, iets waarvoor op internationaal niveau geen afspraken zijn en dat praktische en juridische vragen oproept (bijvoorbeeld hoe uitstoot van vluchten vanaf of boven internationale wateren toe te rekenen is).
De rechtbank had het vonnis “bij voorraad uitvoerbaar” verklaard, waardoor het kabinet maatregelen moest treffen ook tijdens een eventueel hoger beroep. Het kabinet vraagt nu om schorsing van onderdelen van het bevel zolang de zaak voorligt bij het gerechtshof in Den Haag.
Tegelijkertijd benadrukt het kabinet dat extra energie- en klimaatbeleid blijft komen. In het coalitieakkoord zijn Europese en nationale doelen voor 2040 en 2050 vastgelegd en er staat een mogelijkheid open voor aanvullende, nationaal gegarandeerde maatregelen in het voorjaar van 2027 als dat nodig blijkt. De zaak illustreert de spanningen tussen rechterlijke toetsing van klimaatbeleid, politieke verantwoordelijkheid en internationale kaders.