Kabinet stuurt 'BIJ1-rapport' naar Kamer: koloniale verzetshelden moeten in schooldoelen

In dit artikel:

Minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma (CDA) heeft maandag, drie dagen voor een Kamerdebat over het slavernijverleden, het rapport *Vergeten verhalen, verzwegen verleden* naar de Tweede Kamer gestuurd. Het onderzoek, uitgevoerd door onder meer het Verwey-Jonker Instituut en Movisie in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, bevat aanbevelingen om antikoloniale verzetsstrijders een structurele plek te geven in het onderwijs en de nationale geschiedschrijving.

De onderzoekers adviseren om verhalen over verzet tegen het Nederlandse kolonialisme expliciet op te nemen in de kerndoelen en eindtermen. Ook zouden meer vrijheidsstrijders moeten worden toegevoegd aan de Canon van Nederland. Anton de Kom wordt genoemd als voorbeeld van een verzetsfiguur die daar al in staat. Volgens het rapport belicht bestaand lesmateriaal het koloniale verleden nog te eenzijdig. Met name Caribische en vrouwelijke verzetsfiguren blijven onderbelicht.

Daarnaast moeten uitgevers volgens de onderzoekers hun taalgebruik aanpassen en koloniale termen uit schoolboeken verwijderen. Woorden als „slaaf” en „inlander” worden in het rapport als verouderd of racistisch bestempeld. Een van de aanbevelingen verwijst rechtstreeks naar de motie van voormalig BIJ1-leider Sylvana Simons, die in november 2022 werd aangenomen. Die motie vroeg om verhalen over antikoloniale vrijheidsstrijders te onderzoeken, te archiveren en te verankeren in de Canon en het onderwijs. The Black Archives werd daarbij als voorbeeld genoemd.

De politieke voorgeschiedenis is opvallend: het CDA stemde in 2022 tegen de motie, terwijl Heerma toen fractievoorzitter was. In totaal steunden 104 Kamerleden het voorstel; onder meer VVD, D66, PvdA, GroenLinks, SP, ChristenUnie en BBB stemden voor. CDA, PVV, FVD, JA21 en SGP stemden tegen.

De publicatie komt bijna drie jaar later dan aanvankelijk toegezegd. Het kabinet beloofde de Kamer uiterlijk in het najaar van 2023 over de uitvoering te informeren, maar de werving van onderwijsprofessionals begon pas in april 2025. Het eindrapport verscheen in oktober 2026, kort voor het debat.

Het rapport is voorlopig een advies. Een wijziging van de officiële kerndoelen vereist verdere besluitvorming via een algemene maatregel van bestuur. Daarin wordt het koloniale en slavernijverleden overigens al nadrukkelijker opgenomen. Het kabinet moet nog bepalen welke aanbevelingen worden overgenomen. Tegelijkertijd onderzoekt premier Rob Jetten, na gesprekken met Zwart Manifest, hoe verdere invulling kan worden gegeven aan de excuses voor het slavernijverleden. Daarbij worden investeringen in bewustwording, erkenning en gemeenschappen genoemd, maar is geen nieuw geld toegezegd.