Kabinet riskeert nieuwe boerenprotesten met harde stikstofplannen

In dit artikel:

Het kabinet lijkt opnieuw te kiezen voor stevige stikstofmaatregelen rond natuurgebieden. Vrijdag presenteert landbouwminister Jaimi van Essen een brief over landbouw, natuur en stikstof, maar uit gelekte plannen en mediaberichten blijkt al dat bufferzones rond Natura 2000-gebieden, strengere emissiedoelen en mogelijk ingrepen in dier- en fosfaatrechten op tafel liggen. Vooral rond zo’n honderd natuurgebieden zouden zones van 500 tot 1000 meter kunnen komen, met een aparte aanpak voor de Veluwe en mogelijk strenge regels rond de Peel.

Voor boeren kan dat ingrijpende gevolgen hebben. Bij bufferzones van 500 meter zouden al zeker 3400 bedrijven geraakt worden, en vooral melkveehouders vrezen dat forse uitstootverlaging alleen haalbaar is door in de veestapel te snijden. Ook varkens- en pluimveehouders maken zich zorgen, omdat zij stellen dat zij al veel hebben verminderd en verdere technische oplossingen niet overal mogelijk zijn.

Tegelijk wil Van Essen volgens de gelekte plannen de kritische depositiewaarde, de KDW, uit de wet halen. Die maatstaf geldt voor veel boeren als symbool van het vastgelopen stikstofbeleid. De overheid wil meer sturen op feitelijke uitstoot en voor 2035 duidelijke doelen vastleggen, waaronder voor de landbouw een ammoniakreductie van 42 tot 46 procent ten opzichte van 2019. Maar helemaal zonder dwang lijkt het niet te worden: als sectorplafonds worden overschreden, kan er worden gekort op rechten, wat direct de omvang van de veehouderij raakt.

In de sector groeit de spanning snel. Boerenorganisatie Agractie waarschuwt al voor protesten en spreekt over een mogelijk “hete zomer”, vergelijkbaar met de boerenprotesten van 2019. Volgens stikstofdeskundige Wouter de Heij dreigt Den Haag opnieuw te vertrouwen op modellen, kaarten en algemene normen, terwijl natuurherstel per gebied maatwerk zou moeten zijn. Vrijdag moet blijken of de minister echt een uitweg biedt uit de stikstofimpasse, of juist een nieuw conflict aanwakkert.