Kabinet rekent op miljoenen tonnen biomassa, maar weet niet waar het hout vandaan komt

In dit artikel:

Voorafgaand aan het debat in de Tweede Kamer op maandag 26 oktober over het Nationaal Plan Energiesysteem waarschuwt Comité Schone Lucht voor nieuwe subsidies voor houtige biomassa. Het kabinet rekent in 2040 op 70 petajoule biomassa voor elektriciteitsproductie. Bij uitsluitend houtpellets zou daarvoor jaarlijks ongeveer 4,1 miljoen ton nodig zijn, terwijl het plan niet duidelijk maakt waar die grondstoffen vandaan komen.

Aanleiding is onderzoek van ZEMBLA en NRC naar houtpellets uit Maleisië die bij energiebedrijf RWE als duurzaam gecertificeerd werden gebruikt. Uit documenten die het Comité via de Wet open overheid verkreeg, blijkt volgens de organisatie dat de herkomst van hout bij producent Rainbow Pellet grotendeels berustte op zelfverklaringen van 97 leveranciers. De Nederlandse Emissieautoriteit onderzocht vier leveranciers en stelde vast dat minstens 500 ton hout ten onrechte als resthout was aangemerkt. Omdat voor reststromen lichtere duurzaamheidseisen gelden, is de classificatie van belang. Toch concludeerde de NEa dat de leveringen aan de toenmalige regels voldeden en besloot de minister niet te handhaven. De toezichthouder wees wel op kwetsbaarheden in het systeem; RWE beroept zich op de certificering.

Volgens het Comité bewijst onderzoek in Maleisië niet dat alle geïmporteerde pellets uit ontboste gebieden komen, maar laat het wel zien dat controle bij verwerkers onvoldoende zekerheid over de oorspronkelijke bosherkomst biedt. De organisatie wijst daarnaast op Europese plannen voor extra financiële steun. De Europese Commissie wil 250 miljoen extra emissierechten creëren om onder meer CO₂-verwijdering via bio-energie te financieren. Natuurorganisatie Fern vreest dat daardoor miljarden aan publiek geld naar bio-energie en mogelijk biochar gaan. Onderzoek naar Europese traceerbaarheidsregels suggereert bovendien dat strengere regels de handel kunnen verplaatsen naar landen met minder toezicht, zonder de wereldwijde productie sterk te verminderen.

De politie onderzoekt inmiddels een strafrechtelijke aangifte tegen RWE en betrokken partijen; er is nog niet vastgesteld of strafbare feiten zijn gepleegd. Het Comité bereidt ook een civiele rechtszaak tegen de Staat voor. De organisatie vindt dat private certificering geen vervanging mag zijn voor onafhankelijke controle en dat subsidies moeten worden stopgezet zolang de duurzaamheid van het hout niet bij de bron aantoonbaar is. Het Kamerdebat moet daarom volgens de critici niet alleen gaan over de hoeveelheid biomassa in 2040, maar ook over de betrouwbaarheid van het bewijs waarop die keuze en de steun berusten.