Kabinet maakt biometriescans van vreemdelingen weer tijdelijk, ondanks Kamersteun voor permanente bevoegdheid

In dit artikel:

Het kabinet wil de bevoegdheid om van vreemdelingen tien vingerafdrukken en een gezichtsfoto te verzamelen opnieuw tijdelijk maken. De regeling, vastgelegd in artikel 106a van de Vreemdelingenwet, werd in februari 2026 juist permanent gemaakt. Minister Van den Brink (Asiel en Migratie) zegt echter dat biometrische gegevens nog steeds noodzakelijk zijn om identiteiten vast te stellen en identiteitsfraude te bestrijden. De nieuwe horizonbepaling moet vooral ruimte creëren voor een nieuw, zorgvuldiger parlementair debat zonder de tijdsdruk die bij de eerdere behandeling ontstond.

De bevoegdheid bestaat sinds 2014 en was aanvankelijk tijdelijk. In 2021 werd zij verlengd tot 1 maart 2026, maar de permanente opvolger kwam pas laat tot stand. De Tweede Kamer behandelde die wet onder grote tijdsdruk als hamerstuk; de Eerste Kamer stemde er later die maand mee in. Dat leidde tot kritiek van de Raad van State, die het eerdere traject onzorgvuldig noemde. Van den Brink beloofde de senaat daarom al op 24 februari opnieuw een tijdelijke regeling voor te leggen, zodat beide Kamers later uitgebreider kunnen beslissen over het voortbestaan ervan.

De Raad van State uitte ook bij het nieuwe voorstel bezwaren. Volgens de adviseur legde het kabinet aanvankelijk wel uit waarom biometrie behouden moet blijven, maar onvoldoende waarom de bevoegdheid dan opnieuw tijdelijk wordt. Na aanvulling van de toelichting stelt het kabinet dat de vijfjarige horizon vooral een nieuw politiek beslismoment afdwingt. De bevoegdheid vervalt niet automatisch als vóór die tijd een nieuwe verlengingswet wordt ingediend; zij blijft dan bestaan totdat het parlement heeft beslist.

Ook uitvoeringsorganisatie IND ziet weinig in een nieuwe einddatum. De dienst gebruikt de gegevens structureel en vreest onzekerheid en extra voorbereiding als het instrument mogelijk verdwijnt. Onderzoekers concluderen bovendien dat medewerkers biometrie vrijwel unaniem belangrijk vinden, maar dat niet goed kan worden vastgesteld hoeveel identiteitsfraude ermee wordt voorkomen. Goede cijfers over identiteitsfouten ontbreken daarvoor.

Een afzonderlijk juridisch probleem betreft de opslag van gezichtsfoto’s in CATCH-vreemdelingen, een politiedatabase voor gezichtsvergelijking bij strafrechtelijk onderzoek. De Raad van State stelde dat de Vreemdelingenwet geen duidelijke basis biedt om vooraf foto’s van alle vreemdelingen naar die database te kopiëren. Het kabinet erkende daarop dat de huidige werkwijze juridisch onvoldoende is; een tijdelijke Kamercommissie noemde haar onrechtmatig. Van den Brink beloofde uiterlijk 1 juli 2026 een oplossing, bijvoorbeeld door de politie gericht te laten zoeken in de bestaande vreemdelingenadministratie. Die toezegging staat nog open, terwijl nieuwe juridische en technische problemen zijn opgedoken.

De nieuwe tijdelijke regeling heeft daardoor opnieuw geen brede politieke steun. De VVD is kritisch, terwijl PVV en JA21 vragen waarom een pas permanent gemaakte bevoegdheid weer een einddatum krijgt. Ook het CDA vraagt naar de gevolgen voor de uitvoering. Het parlement moet nog besluiten, terwijl de discussie over de tijdelijke status opnieuw samenvalt met het onopgeloste probleem rond het politiegebruik van gezichtsfoto’s.